رفتار درماني                                                      Behavior  Therapy

   روشي دررواندرماني كه به اصول ياد گيري مبتني است در اين روش از فنوني مانند شرطي سازي تقابلي ، تقويت ، و شكل دهي به منظور تغيير رفتار استفاده مي شود .

                                                                (اتكينسون و هيلگارد ، 1983 )

 

رفتار مقابله اي                                                 Behavioral  cooping

   آنچه فرد واقعاً به هنگام رو يارويي با يك محرك فشار زاي رواني انجام مي دهد.

                                                                           (سارا سون، 1378 )

 

رفتار نا سازگار (نا بهنجار )                        Behavioral  maladaptive

   بسياري از دانشمندان علوم اجتماعي به جاي آنكه رفتار نا بهنجار را بر حسب انحراف از هنجار هاي آماري يا اجتماعي تعريف كنند معتقدند كه مهمترين ملاك در اين  مورد اين است كه چگونه  رفتاري بر  فرد و يا گروه اجتماعي اثر مي گذارد . بر طبق اين ملاك ، رفتاري نا بهنجار است كه غير انطباقي باشد ، يعني پيامد هاي زيانباري براي فرد يا اجتماع داشته باشد . بعضي از رفتار هاي انحرافي فردي را مختل مي كنند مثل مردي كه چنان از جمعيت مي ترسد كه نمي تواند با اتوبوس به محل كارش برود ، زني كه قصد خود كشي دارد . شكلهاي ديگري از رفتار هاي انحرافي هستند كه براي جامعه زيانبارند .             (اتكينسون و هيلگارد ، 1983 )

 

 

رقابت                                                                             competition

   در روانشناسي به فعاليت عمدي يا غير عمدي گفته مي شود كه فرديا جمع براي غلبه بر ديگرا ن يابد ست آوردن بيشتر يك چيز و احراز درجة عالي آن را انجام مي دهد . اين رقابت گاهي ممكن است ميان فرد و گذشته اش و يا جامعه و گذشته آن ايجاد شود.                                                            ( شعاري نژاد  ،  1364 )

 

روانپزشك                                                                       psychiatrist

   روانپزشك يك پزشك است . روانپزشكي ريشه در سنت پزشكي دارد و در چهار چوب طب سازمان يافته جا مي دارد. بنابر اين روانپزشكان واجد قدرت و پايگاه حرفه و پزشكي هستند كه بعد از اتمام پزشك عمومي در گرفتن تخصص 3-ساله دورة روانپزشكي را مي گذرانند و به آنها روانپزشك گفته مي شود . روانپزشك در حذف نشانه بيماري از دارو استفاده مي كند . روانپزشكان براي درمان مشكلات روانشناختي بيماران خود از دارو استفاده مي كنند.       

                                                                    ( فيروز بخت و بيگي ، 1374)

 

روان درماني                                                             psychotherapy

   منظور از روان درماني ، درمان اختلالهاي رواني به كمك تدابير روان شنا ختي است (نه تدابير جسماني يا زيستي) در روان درماني بين درمانگر و در مانجو ، كنش متقابل منظم وجود دارد كه بر اساس آن اصول روان شناختي مي توانند روي افكار ، احساسات يا رفتار در مانجو اثر بگذارند به طوري كه او بتواند به رفتار نا بهنجار خود غلبه كند ، با دشواريهاي زندگي خود كنار بيايد يا شكوفا شود .

                                                                                      (نظري ، 1381)

 

 

روانشنا سي                                                                        pychology

   از گذشته هاي دور تا كنون براي روانشناسي تعاريف گوناگون نظير ، علم ذهن ، علم حيات ذهني و علم رفتار ارائه گرديده است . در سالهاي اخير روانشناسي به   عنوان ، مطالعه علمي رفتار موجود ات زنده يا مطالعه رفتار و فرآيند هاي ذهني موجود تعريف شده است . علم روانشناسي با علوم ديگر مانند زيست شناسي و جامعه شناسي داراي روابط و همپوشي قابل توجهي مي باشد.                           ( ساعتچي 1374 )

 

روانشناسي آموزشگاهي و پرورشي                       school psychology

   در دبستانها و دبير ستانها فر صتهاي شغلي فراواني در انتظار روان شناسان است با توجه به اينكه مشكلات عاطفي شديد غالباً در همان نخستين سالهاي تحصيل آغاز     مي شود بسياري از دبستانها روانشناساني را كه دو ره هاي آموزشي آنان شامل درسهايي در زمينه رشد كودك ، آموزش و پرورش ، و روانشناسي باليني است استخدام مي كنند . اين روانشناسان آموزشگاهي به صورت انفرادي با كودكان كار مي كنند تا مشكلات عاطفي و يادگيري آنان را ارزيابي نمايند . بخشي از وظايف آنان اجراء و تفسير آزمونهاي هوش ، پيشرفت درسي و شخصيت است . آنان ضمن مشورت با والدين و معلمان بر نامه هايي براي كمك به كودكان در كلاس يا خانه تنظيم مي كنند ، و در عين حال منبع پر ارزشي براي معلمان هستند و راههايي براي    رو يا رويي با مشكلات كلاس ارائه مي دهند .                 

                                                                       (اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

روانشناسي باليني                                             clinical psychologist

   روانشناسي كه ضمن اخذ در جه دكتراي روانشناسي ، دو سال نيز (تحت نظارت ) به تجربه باليني در يكي از مراكز باليني پر داخته است ، چه به طور فردي و چه به عنوان عضوي از يك گروه درماني ، اصول روانشناسي را براي درمان اختلالهاي ذهني ، هيجاني و رفتاري و كمك به رفع نقايص رشدي افراد و گروهها به كار مي گيرد . روانشناس با ليني در روش شناسي تحقيق نيز مهارتهاي لازم را كسب كرده است و   مي تواند در ارزيابي سودمندي خدمات مر بوط به سلامت يا بهداشت رواني نقش داشته باشد و نيز به برنامه ريزي خدمات باليني بپر دازد .           

                                                                                  ( ساعتچي ، 1374)

 

روانشناسان مدرسه                                          School  psychologists

   روانشناسان مدرسه به كار با مربي ها وساير ين مي پر دازد تا رشد عقلاني ، اجتماعي و هيجاني كودكان  مدرسه  را ارتقا ء بخشند .  آنها براي نيل به اين مهم ممكن است در طرحريزي محيط ياد گيري به ارائه كمك بپر دازند محيط كار اينها عبارتست از مدارس ، مهد كودكها و مراكز مراقبت روزانه تا بيمارستانها ، كلينيك ها و حتي موسسه هاي جزايي ، معدودي از آنها به كار خصوصي اشتغال دارند .

                                                                        (فيروز بخت و بيگي  ، 1374 )

 

روانشنا سان مشاوره                         

   consultng      psychologisys   Co unseling  psychologists 

فعاليتهاي روانشناسان مشاوره با فعاليتهاي روانشناسي باليني همپوشي دارد غالباً    روانشناسان مشاوره با افراد بهنجار يا نه چندان سازگار ، سر و كار دارند .كار آنها ممكن است شامل مشاوره گروهي يا انفرادي باشد. معمولاً تكنيك اصلي آنها مصاحبه است اما از آزمون نيز استفاده مي كنند ( آزمونهاي هوش و شخصيت ) بهترين عرضه هاي استخدامي براي روانشناسان مشاوره محيطهاي تر بيتي با لا خص كالج ها و دانشگاه ها بوده است كلاً روانشنا سان مشاوره خود با فعاليتهاي ذيل درگير است  الف ) در مان پيشگيري كننده  ب) مشورت  ج) مشاوره شغلي  د) در مان ، مشاوره      

 

كوتاه مدت .

                                                                    ( فيروز بخت و بيگي1374 )

 

روانشنا سي تربيتي                                    Educational  psychology

   اين رشته از روانشناسي كوششي مي كند كه اصول و قوانين روانشناسي را در تعليم و تربيت به كار ببرد. در اين رشته روشهاي مختلف ياد گيريها و تغير رفتار با توجه به ويژگيهاي رشد و مراحل آن مورد بر رسي قرار مي گيرد.

                                                                       (  فراهاني  و احمدي  ،1370 )

 

روانشنا سي سلامت                                             Health  psychology

   روانشناسي تندرستي حوزه ا ي از روانشناسي در ارتباط با جلب توجه به راههايي كه مي توان با تغيير عادتهاي زندگي و كمك به مردم در اصلاح رفتارهايي كه براي زندگي خطر ناك هستند ، از بيماري پيشگيري كرد.        (  سارا سون  ،  1378 ) 

 

روانشنا سي صنعتي و سازماني               organizational  psychology

   روانشنا سان صنعتي كه گاهي روانشنا سان سازماني هم ناميده مي شوند ممكن است در استخدام يك سازمان باشند و يا به عنوان مشاور ، به طور همزمان با چند سازمان تجاري همكاري كنند . اين روانشناسان با مسايلي سر و كار دارند از قبيل گزينش افراد مناسب براي يك شغل ، پرورش بر نا مه هاي آموزش شغلي و شركت در آن دسته از تصميم گيريهاي مديريت كه با روحيه كاري و بهزيستي كاركنان ارتباط دارد

                                                                  ( اتكينسون  و هيلگارد  ، 1983)

 

 

 

روانشناسي فيزولوژيك                           Physiological  psychology

    در يك بيان كلي ، روانشناسي فيزيو لوژيك را علمي مي دانند كه تقابل و پيوند ميان تن و روان را مطالعه مي كند . اين تعريف جنبه اي بسيار عام دارد و بطور دقيق مشخص نمي كند كه روانشناسي فيزيو لوژيك چه علمي است . بنابر اين در يك تعريف دقيق مي توان گفت كه روانشناسي فيزيو لوژيك نقش دستگاههاي عصبي ، حسي و غدد درون ريز را در بروز رفتارها و فرايند هاي ذهني انسان و حيوانات مطالعه مي كند . البته تن و روان كنش متقابل دارند ، و كاركرد هاي جانداران نيز بر دستگاههاي زيستي آنها اثر مي گذازند . مانند پيامد هاي جسماني و تغيراتي كه استر سورها ( عوامل تنش زا ) ، محركهاي بيرو ني ، يادگيريها و فرايند هاي ذهني در دستگاههاي تني انسان پديد مي آورند. روانشناسي فيزيو لوژيك با اسامي گوناگوني شناخته مي شود: روانشناسي زيستي ، روانشناسي عصب شناختي ، روانشناسي زيست شناختي .

    روانشناسي فيزيو لوژيك مطالعه مكانيسم هاي فيزيو لوژيك تشكيل دهنده رفتار انسان است . روانشناسان فيزيو لوژيك اسا ساً به رويدادهاي فيزيو لوژي اعصاب كه با فرايند هاي روانشناختي چون ادراك ،تفكر ، يادگيري و انگيزش مرتبط مي باشند علاقمند هستند . از آنجا كه دستگاه عصبي   – و اساساً مغز – رفتار را تنظيم و كنترل مي كنند ، روانشناسان فيزيو لوژيك قسمت اعظم تلاشهاي تحقيقاتي خود را معطوف به فهم ساختار و كاركرد هاي دستگاه عصبي و ارتباط آنها با رفتار كرده اند.

                                                                            (  مر تضوي  ،  1378 )   

 

اوايي                                                                                     Validity

   هر آزموني براي اندازه گيري يك يا چند خصيصه مشخص درست شده است . منظور از روايي يك آزمون بررسي اين واقعيت است كه آيا آزمون مورد نظر مي

 

تواند در عمل و به درستي همان چيزي را كه مدعي است مورد سنجش قرار دهد.

                                                                      ( شريفي و نجفي زند ، 1376 )

 

روش  آزمايشي                                           Experimental  Method

   روشي است كه در آن بر آزمودني شرايط ، حوادث و اقدامات تجربي به وسيله آزمايش كننده تحميل مي شود تا بدين وسيله روابط علت و معلولي بين آن تغيرات تحميل شده و رفتار آزمودني مورد بررسي قرار گيرد .

                                                                               ( كرمي نوري و مرادي ،1371 )

 

روش زمينه يابي                                                       Survey  method

   روش براي گرد آوري اطلاعات از طريق پرسشنامه از نمونه بزرگي از افراد

                                                                         ( اتكينسون و هيلگارد  ،  1983 )

 

روش مشاهده ا ي                                          Observation  method

   مطالعه رويداد ها به صورتي كه در طبيعت روي مي دهند ، بي آنكه متغير ها به شيوه آزمايش كنترل شوند ، مطالعه لانه سازي پرندگان و مشاهده رفتار هاي كودكان در  مو قعيتهاي بازي نمونه هايي از اين روش محسوب مي شوند .     

                                                                                (اتكينسون  و هيلگارد ، 1983 )

 

روش همبستگي                                               Correlation  method

   وجود ارتباط بين دو واقعه يا متغير ( يا بيشتر از دو ) را مورد بررسي قرار مي دهد. در روش همبستگي كليه آزمو دنيها تحت شرايط يكسان مورد مشاهده قرار مي گيرند . همچنين در اين روش در مقايسه با روش تجربي به جاي آنكه محققين تغيراتي راخود به وجود آوردند و يا شرايطي را بر آزمودنيها تحميل كنند ، پديده هايي را مورد مطالعه قرار مي دهند كه در حال حاضر وجود دارند و نيازي به دستكاري آنان         نمي باشد . نمونه : 1 – آيا طرز رفتار كودك در مدرسه با پايگاه اجتماعي –   اقتصادي خانواده او ارتباط دارد ؟ 2 – آيا بين تأ خير در آموزش كنترل ادرار در كودكي و رفتار و سواسي در بزرگسالي ارتباطي وجود دارد ؟

                                                                             ( كرمي نوري و مرادي  ، 1371 )

 

رويا                                                                                          Dream

   تصوير سازي ذهني در خواب ، به نظر مي آيد كه بسياري از موجودات زنده اين پديده را تجربه مي كنند و رويا در مرحله أي از خواب كه به آن « R EM» گفته      مي شود ، يعني در مرحله حركات سريع چشم تجربه مي شوند.

از ديدگاه فرويد رويا عبارتست از كوشش براي رفع اضطراب ناشي از مكانيسم دفاعي سر كوبي به نحوي كه فرد حد اقل تعارض را تجربه كند ، به اعتقاد فرويد ، رويايي كه به اين نتيجه منتهي نشود باعث بيدار  شدن توأم با وحشت شخص مي گردد .

                                                                                      ( ساعتچي  ، 1374 )

 

رويكرد پديدار شناختي                   Phenomenological  approach

   رويكرد پديدار شناختي بر تجربه شخصي تاكيد دارد يعني به نظر شخصي فرد در بارة وقايع يا همان پديدار شناختي وي اهميت قائل مي شوند . برخي نظريه هاي پديدار شناختي را انسانگرا نيز ناميده اند زيرا اين نظريه بر ويژگي هاي تمايز دهنده انسانها از حيوانات تاكيد دارد . كه اين تاكيد آنها انگيزه خود شكوفايي را نيز شامل مي شود .                                                                          ( نظري ، 1381 )

 

 

 

رويكرد رفتار گرايي                                      Behaviorist approach

   بنيانگذار اين مكتب والتون بود و روانشناسي را « علم مطالعه رفتار آدمي و موجود زنده » تعريف كرده و گفته است چيزي به نام ذهن و هشياري نداريم .

طرفداران اين رويكرد معتقد ند كه شخصيت آدمي ساخته و پرداخته محيط است . رفتار انسان و خصايص انسان تابع محركات محيطي است و محيط باعث چگونگي رفتار ها مي شود . آنها معتقد ند كه بيماريهاي رواني را هم ياد مي گيريم و آنرا تجربه مي كنيم .                                                                   ( نظري ، 1381)

 

   رويكرد رفتاري در روانشناسي آن دسته از فعاليت هاي موجود زنده را بررسي      مي كند كه مي توان مستقيماً آنها را مشاهده كرد. رويكرد رفتاري ، رفتار گرايي خوانده مي شود كه با بررسي محركهاي محيط ، پاسخ هايي كه اين محرك فرا مي خوانند و پاداش ها و تنبيه هايي كه به دنبال اين پاسخ ها مي آيند سر و كار دارد . اين رويكرد ، روانشناسي محرك – پاسخ يا به اختصار ( ( S – R نيز ناميده مي شود و محور اصلي مورد مطالعه در آن ياد گيري است .                          

                                                                                     ( نظري  ،  1381 )

 

رويكرد روانكاوي                                                      Psychoanalysis   

   اولين رويكرد بررسي شخصيت كه توسط زيگموند فرويد به وجود آمد رويكرد روانكاري بود. روانكا وي منعكس كننده نگرش جبر گرايانه و بد بينانة فرويد از طبيعت انسان است و بر نيرو هاي نا هشيار ،اميال زيست شناختي ، جنسي و پر خاشگر و تعارضات اوليه كودكي به عنوان فرمانروا يان و شكل دهندگان شخصيت تاكيد دارد .

                                                                                       ( شولتز  ،  1987)  

 

رويكرد شناختي                                                Cognitve  approach

   رويكرد شناختي معتقد است كه اگر بخواهيم رفتار را به خوبي مورد بررسي قرار دهيم بايستي به آنچه كه در درون انسان اتفاق مي افتد توجه داشته باشيم و محيط دروني در واقع به عنوان واسطه پديده اي رواني بين محرك بيروني و رفتار عمل     مي كند كه ممكن است قابل مشاهده مستقيم نباشد . پديده هايي از قبيل ادراك ، فرآيند هاي تفكر از قبيل حل مسأله، زبان و حافظه اگر چه قابل مشاهده نيستند ولي واقعيت هايي هستند كه بدون توجه به آنها توصيف و تبيين رفتار و فر آيند هاي   رواني ، امكان پذير نمي باشد .                                            ( نظري  ،  1381 )  

 

رهبري                                                                            Leadership

   اعمال اقتدار و نفوذ در داخل يك گروه اجتماعي ، هماهنگ كردن فعاليتهاي ، افراد يك گروه در جهت نيل به هدف يا هدفهاي معين .                ( ساعتچي  1374 )

 

 « ز »

 

زيگموند فر ويد                                                       Sigmund  freud

   فرويد در ماه مه 1856 در فر يبرگ موراوي (F reibery  moravia) متولد شد . در سال 1990 نام ميدان استالين اين شهر به ميدان فرويد تغير يافت . پدر فرويد تاجر نسبتاً نا موفق بود . زماني كه تجارب وي در مواردي با شكست مواجه شد ، خانواده وي به لايپزيك (Leipzip) آلمان مهاجرت نمود و سپس ، وقتي كه فرويد چهار ساله بود به وين اطرايش مهاجرت كرد. فرويد تقريباً 80 سال در وين باقي ماند . و در اواخر سپتامبر 1939 در لندن چشم از جهان فرو بست . وي بنيانگذار مكتب روانكاوي بود .                                                                              ( شولتز  ،   1987)

 

زيگوت                                                                                     Zygote

   حيات هر انسان با تركيب سلول نر وماده آغاز مي شود . تركيب سلول نر و ماده را تخم بارور شده يا زيگوت مي نامند . تخم بارور شده در هسته   (46) رشته كوچك و بزرگ دارد كه به كروموزم موسوم است . اين كروموزمو ها دو به دو قرار مي گيرند . يعني 23     را تشكيل مي دهند .                                ( نادري و سيف نراقي  1373)

 

زبان                                                                                   Language

   زبان معمولاً به تمام اشكال و انواع ارتباطات انساني اطلاق مي گردد كه براي بازگر نمودن افكار و احساسات گوناگون از طريق مختلف مانند نوشتن ، گفتن ، خواندن ، شنيدن به كار گيري دستور و قواعد زبان تغيرات قيافه اداها و هنر و … بكار ميرود . تكلّم نيز بخشي ويژه از زبان است .                  ( سيف نرافي و نادري  ، 1380  )

 

 

زمينه يابي                                                                                Survey

   مشاهده ( غير مستقيم ) كه روش زمينه يابي ناميده مي شود . روانشناسان از پرسشنامه يا مصاحبه استفاده مي كنند . در اين روش همچنين از پرونده ها نيز استفاده مي شود . تا بتوان رفتاري كه مستقيماً قابل مشاهده نيست را مورد بررسي قرار داد . روش زمينه يابي براي پي بردن به نظر ها ، نگرش ها و ارزش هاي افراد و همچنين براي جمع آوري گزارش هاي شخصي در بارة رفتار مورد استفاده قرار مي گيرد.

                                                                                     ( نظري  ،  1381 )

 « ژ »

 

ژنوتيپ :                                                                             Genotype

   شامل عوامل ارثي است كه ممكن است بدون تظاهر در فنو تيپ ( خصوصيات آشكار يا وضعيت ظاهر يك فرد )  به نسل هاي بعدي منتقل شود و بر رشد شخص تأثير بگذارد.                                                             ( پور افكاري  ،  1373 )

 

ژن                                                                                         gene

   تخم بارور شده در اثر عمل لقاح ، يك سلول كامل را بوجود ميآورد ، كه داراي يك هسته است و اطراف آن را سيتوپلاسم فرا گرفته است . اين سلول اوليه زمينه كليه صفات جسماني و بسياري از صفات رواني كه در رفتار موثر مي باشند را با خود به همراه دارد .  عوامل تعيين كننده اين صفات در واقع بخشي از هسته سلول هستند . كه كروموزم گفته مي شوند كروموزم ها حاصل عناصري به نام ژن هستند. ژن در لغت به معناي تعيين كننده است در امر وراثت نيز ژنهاي موجود در كروموزم هاهستند كه عامل تعيين صفات فرد هستند . هر كروموزم حاوي تعداد زيادي ژن است كه معمولاً بين 10 تا 20 هزار تخمين زده مي شود هر يك يا گروهي از اين ژنها عامل تعيين يك صفت جزئي جسمي يا رواني در انسان مي باشند ماده تشكيل دهنده ژن ها همان DNA مي باشد . DNA با خود كليد هاي انتقال صفات ارثي را دارد.

                                                                     ( احمدي و فراهاني  ،  1370 )

در طول هر كروموزم يك رشته نقاط يا واحد هائي در روي يك خط قرار گرفته اند كه به نام ژن موسومند . ويژگيهاي ارثي يعني خواص و صفات جسمي و رواني كه از والدين و اجداد به فرزندان مي رسد مانند رنگ پوست ؛ شكل استخوانبندي بدن ؛ تركيب دستها … جنبة وراثتي داشته و مربوط به ژنهاست . به عبارت ديگر انتقال خواص ارثي يعني خصوصياتي كه از منشا ء سرشت يك تخم مشتق مي شود و از نسلي به نسل ديگر منتقل مي گردد . توسط ژنها انجام مي گيرد.

تقريباً به روي هر كروموزم 20 هزار ژن قرار دارد بدين ترتيب هر سلول تقسيم شده داراي 46 كروموزم و به همان اندازه ژن (000/920=/000/20×46) مي گردد . در هرسلول به طور تقريب يك ميليون ژن وجود دارد .  

                                                                 ( نادري و سيف نراقي ، 1373 )

 « س »

 

سازگاري                                                                        Adjustment

   اصطلاح سازگاري بيشتر در رابطه با انطباق اجتماعي يا روانشناختي به كار گرفته   مي شود كه در اينصورت بيشتر جنبه مثبت آن مورد نظر است ، يعني «سازگاري خوب»وقتي گفته مي شود سازگاري فرد خوب است كه درگير فرآيندي غني و در حال ادامه در جهت تحقق و رشد تواناييهاي بالقوه خود مي باشد ، نسبت به محيط واكنش نشان مي دهد و متقابلاً محيط را تغييرمي دهد و اين عمل را به شيوه اي اثر بخش و همراه با سلامت رواني انجام مي دهد.              ( ساعتچي  ،  1374)         

 

سازماندهي مفهومي ( سا ختاري)                     Conceptual  organiz

   سازماندهي بهترين شيوه يادگيري مطالب پيچيده و مفصل است . مطالبي كه سازمان يافته هستند از مطالبي كه پراكنده و نا مرتبط اند سريعتر آموخته مي شوند و آسانتر به ياد مي آيند.                                                                  ( سيف  ، 1379 )

 

سطح اخلاق پس عرف ( مافوق قرار دادي )

Postconventional  level

   رسيدن به اين سطح نشانه اي از رسيدن به اخلاق واقعي است . در اين سطح كه از 13 سالگي به بعد رخ مي دهد ، فرد ضمن احترام به قوانين ممكن است از نا رسايي بعضي از موارد قانوني نيز آگاه شده و در يابد كه افراد ديگر ممكن است عقايد و ارزشهاي متفاوت و مختلفي داشته باشند . اين سطح دو مرحله را در بر مي گيرد :

مرحله 5 اخلاق قرار دادي : در اين مرحله فرد به اين واقعيت پي مي برد كه قوانين و مقررات نوعي قرار دارد اجتماعي است كه هدف عمده آن ، تأمين خواسته هاي اكثريت و به حداكثر رساندن رفاه اجتماعي است . در حالي كه در مرحله چهارم به ندرت اعتبار قانون زير سوال مي رود ، در اين مرحله ممكن است صحت و حقانيت بعضي قوانين مورد ترديد قرار گيرند.

مرحله 6 پاي بندي به اصول و وجدان فردي: در اين مرحله كه آخرين و عاليترين مرحله رشد اخلاقي است ، فرد بر اساس تعاريفي كه از موازين اخلاقي دارد ، شخصاً اصولي را انتخاب كرده و در هر موقعيتي به آنها پايبند است . در اين مرحله اگر قانوني با اصول انتخاب شدة فرد مغايرت داشته باشد ، وي از آن پيروي نخواهد كرد.                                                                   (احدي وجمهري، 1378 )

 

سطح اخلاق پيش عرف ( پيش قراردادي )     

                                                                    Preconvetional  Level

در اين سطح كه از 4 تا 10 سالگي به طول مي انجامد ، قضاوت اخلاقي كودكان بيشتر مبتني بر اجتناب از مجازات يا كسب پاداش است . اين سطح شامل دو مرحله است :

مرحله 1- اجتناب از مجازات : در اين مرحله كودك براي گريز از مجازات از معيارهاي اخلاقي ديگران تبعيت مي كندو توجه چنداني به انگيزه عمل فرد ندارد ، بلكه بيشتر به پيامد آن فكر مي كند .

مرحله 2 كسب پاداش : در اين مرحله اطاعت از مقررات براي رسيدن به پاداش و نوعي سود جويي متقابل ، معيار قضاوت اخلاقي است . كودكان عملي را اخلاقي مي دانند كه براي آنان فايده داشته باشد .              ( احدي و جمهري ،1378)

 

سطح اخلاق متعارف ( قرار دادي )                     Conventional  level

   در اين سطح كه از 10 تا 13 سالگي به طول مي انجامد افراد علاقمندند كه با اعمال خود ديگران را خشنود كنند ، يعني تحسين آنها را بر انگيزند . در همين سطح آنها گرايش به اطاعت كامل از قوانين دارند . و اطاعت از قوانين لزوماً براي اجتناب از مجازات يا كسب پاداش نيست ، بلكه بيشتر دليل آن حفظ نظم جامعه است . اين سطح شامل دو مرحله به شرح زير است :

مرحله 3- تحسين و تاييد از جانب ديگران : در اين مرحله عملي كه تاييد ديگران را به دنبال داشته باشد از نظر اخلاقي قابل دفاع است . افراد ، بر خلاف سطح پيش عرف ، بد نيست عمل اهميت مي دهند نه پي آمد آن .

مرحله 4- حفظ نظم اجتماعي ، اطاعت از قانون و انجام وظيفه : در اين مرحله هر عملي كه مطابق با مقررات بوده و مورد تصويب مراجع قدرت باشد از لحاظ اخلاقي قابل قبول است .                               ( احدي وجمهري ، 1378 )

 

سطوح پردازش                                             Levels  of  processing

   محركهاي درونداد ممكن است در سطوح مختلف مورد پردازش قرار گيرد ؛ از تحليل ويژگيهاي حسي گرفته تا پردازش معنايي و مفهومي .

   به عبارت ديگر ؛ نخست جنبه هاي حسي و ظاهري محركهاي درونداد تحليل      مي شود ، و آنگاه ويژگيهاي آوايي ، معنايي و مفهومي آنها در سطوحي كه به تدريج عميقتر مي شوند پردازش مي شود . تحليل حسي در ابتداي كار نسبتاً خود به خود و نا آگاهانه صورت مي گيرد ، در حاليكه هر چه تحليلها عميق تر مي شوند . نياز به توجه بيشتر مي شود . مثلاً كسي كه به زبان خارجي مسلط نباشد از برنامه راديويي به آن زبان مطلب چنداني دستگيرش نخواهد شد هر چند كه به آساني مي تواند صدايي را بشنود و تشخيص دهد كه گوينده زن است ؛ تشخيص تك تك واجها و بخشهاي كلمات نيز كار نسبتاً آساني است ؛ و اگر شخص كوشش بيشتري به خرج دهد چه بسا واژه ها را نيز تك تك بفهمد ، و سر انجام با زحمت بيشتري شايد بتواند اصطلاحات ، جمله ها و معناي كلي آنها را نيز در يابد .

   باز نماييها در حافظه نتيجه اين سطوح مختلف تحليل است ، و لايه هاي عميق تر اثرات ماندگار تري در حافظه بر جاي مي گذارند .     ( آيسنك  ،  1944 )

 

+ نوشته شده توسط کوروش در یکشنبه بیست و دوم دی 1387 و ساعت 23:26 |




















 

 

حافظه معتائي    Semantic  memory                                                 چنانچه از نامش بر مي آيد معاني ذخيره مي شوند. وقتي كه ما جمله اي را در يك كتاب مي خوانيم . معني آن را حفظ مي كنيم . نه كلمات يا ويژگيهاي دستوري آن جمله را اطلاعات موجود در حافظه معتائي عموماً  بصورت گزاره -         - ذخيره مي شوند.

   گزاره ها براي باز نمايي يا معرفي واحد هاي كوچك معني مناسب اند . اما زماني كه بازنمائي مجموعه هاي بزرگتري از دانش سازمان يافته مورد نظر است   گزاره ها چندان كار ساز نيستند . براي مجموعه هاي بزرگ دانش ا ز           (schema)     استفاده مي شود.                                                   ( سيف ، 1379)

 

حركات تثبيتي      Fixation  movement                                                   ميدانهاي چشمي خلفي بطور اتوماتيك چشمها را بر روي يك نقطه معين از ميدان بينايي تثبيت كرد، واز اين راه از حركت تصوير بر روي شبكيه جلوگيري مي كنند . براي برداشتن چشمها از روي اين نقطه بايستي تكانه هاي ارادي از ميدانهاي ارادي چشمي كه در نواحي پيشاني واقع شده اند به چشمها فرستاده شوند .

                                                                                    ( گاليتون  ، 1991)

 

حركات ساكا دي           Saccadic  movement                                       در ضمن خواندن ، شخص معمولا” چندين حركت ساكادي در چشمان خود براي هر سطر انجام مي دهد . در اين  مورد منظره بينايي از جلوي چشمها حركت نميكند بلكه چشمها چنان تعليم يافته اند كه در عرض منظره بينايي حركت كرده و اطلاعات مهم را از آن استخراج ميكنند .

    سا كادي هاي مشابهي نيز هنگام مشاهده يك تابلوي نقاشي بوجود مي آيد . با استثناي اينكه ساكادها در يك جهت و سپس در جهت ديگر از يك نكته مهم ديگر به انجام مي رسد .                                                        (گاليتو ن ، 1991)

 

حسا سيت زدايي تدريجي           Systematic desensitivation              يكي از فنون رفتار درماني ، حساسيت زدايي منظم است كه مي توان آنرا فرايند «نا شرطي سازي » يا «شرطي سازي تقابلي » به شمار آورد . در اين شيوه اصل درماني عبارتست از ضعيف سازي يك پاسخ غير منطقي به كمك نيرومند سازي يك پاسخ مخالف يا ناهمساز با آن . مثلاً به فرد آموخته مي شود در كنار بازنماييهاي تخيلي موقعيتهاي اظطراب زا ، خود را آرميده كند ، حساسيتزدايي منظم ، يك فرآيند تدريجي است .                                                                (نظري ، 1381)   

  

حقارت:Inferiority                                                                      

   در معناي كلي ، هر نوع انطباق در سطح پايين تر از آنچه كه معمولاً    از فرد انتضار مي رود . آدلر بيشتر به خاطر تاكيدي كه نسبت به احساس حقارت داشت ، شناخته شد . او اعتقاد داشت كه هر فردي با يك حقارت ( عضوي را روحي )به دنيا مي آيد و چگونگي برخورد شخص با احساس حقارت خود تعيين كننده سبك زندگي او مي با شد .                                                                ( ساعتچي ، 1374)

 

حل مسأله      Problem – solving                                                                                                   حل مسأله عبارتست از پردازش شناختي براي تبديل موقعيت مفروض به موقعيت مفروض به موقعيت مطلوب در حاليكه شخص حل كننده ، براي حل آن به طور آماده     روشن واضحي ندارد . اين تعريف شامل چهار ايده اساسي است . نخست اينكه حل مسأله يك امر شناختي است يعني در درون ذهن يا دستگاه شناختي حل كننده روي مي دهد. پس وجود آن را مي توان تنها به طور غير مستقيم از رفتار حل كننده استنباط كرد.

     دوم آنكه حل مساله يك فرايند است . يعني متضمن دستكاري معلومات در دستگاه شناختني يا ذهن حل كننده است ( يعني اجراي عمليات شناختي روي           باز نماييهاي نمادي دروني ).

   سوم اينكه حل مساله جهت دار است . يعني غرض از آن حل كردن يك مساله است.

چهارم آنكه حل مساله امري شخصي است يعني دشواري تبديل يك حالت مفروض از يك مساله به حالت مطلوب بستگي به دانش كنوني حل كننده مساله دارد.

                                                                              ( آلسينك  ،  1944)

 

خصوصيات اوليه جنسي                     Primary sex - characteristic             خصوصيات اوليه جنسي به رشد اندامهاي اطلاق مي شود كه براي توليد مثل ضروري هستند مثل رحم و تخمدان در دختران . دستگاه توليد مثل و غده پروستات در پسران.

                                                                      ( احدي و جمهري 1378)

 

خصوصيات ثانويه جنسي                Secondary sex - characteristic

   خصوصيات ثانويه جنسي به آن دسته از ويژگيهاي فيزيو لو ژيكي اطلاق مي شود كه غالباً يا شروع بلوغ ظاهر مي شود . ولي با توليد مثل رابطه مستقيم ندارند مثلاً رشد سينه ها در دختران و تغير طنين صدا در پسران.     ( احدي و جمهري 1378 )

 

 

خطر جرئي                                                                  Risk - Taking

   خطر جرئي رفتاري است كه به موجب آن فرد خودش را در معرض امكان آسيب جسماني يا مرگ قرار مي دهد . هر چند كه خطر جرئي هم در مورد خطر هاي غير قابل اجتناب صدق مي كند و هم در مورد خطر هاي غير ضروري در اين مدخل       تأ كيد بر خطر هاي غير ضروري است.

   نمونه هاي خطر هايي غير ضروري عبارتند از پرواز با كايت . پرش اسكي   – مسابقه اتومبيل راني و موتور سواري و … و هر يك از ما ممكن است گاهي با سرعت رانندگي كنيم . البته نه در حدي كه در ورزشهاي بالا مثال زديم : بنابر اين پديده خطر جرئي غير ضروري پديده اي معمول است .                   

                                                                                 (برونو  1370)

 

خلاقيت :                                                                           Creativity

   روانشناسان خلاقيت را بعنوان شكلي از حل مشكلات تعريف مي كنند كه از خصوصيت آن ارائه راه حلهاي بديع ، نو و جديد و           براي مشكلات هراس ، علمي يا عملي است . هنري پو آنكاره ، رياضيدان بزرگ فرانسوي مي گويد.

«خلاقيت يعني تشخيص ، تميز ، بصيرت ، دريافت ، درك و انتخاب . بنابر اين اگر شما قلم موئي را در دست يك ميمون بگذاريد و رنگ را نيز در كنارش قرار دهيد. هر چند ممكن است . طرحهاي بديع و جديدي را روي پرده نقاشي ترسيم كند . اما نمي توان آن را نمونه و يا نشانه خلاقيت دانست . بنابر اين مي توان گفت خلاقيت يعني تر كيب مجدد عقايد ، انديشه ها ، افكار ، نظرات و انگاره هايي كه قبلاً برسي فرد شناخته شده است امّا به شيوه اي جديد و متفاوت با قبل .

                                                                                  (ـساعتچي  1374)

 

 

خود ( خويش )                                                                              Self

    مجموعه رواني – فيزيكي و نيز ويژگيهاي هشيار و نا هشيار شخصي در هر لحظه ا ز زمان . اصطلاحي كه كارن هورناي براي تعريف خود واقعي يا خود تجربي به كار برده است .                                                                ( ساعتچي ، 1377)

 

خود آرماني                                                 Ideal self  / ego - ideal

   تصور يا مفهوم خود در زمينه آرمانها يا به عبارت ديگر مفهوم خود در رابطه با آنچه يك شخص دوست دارد باشد . يا بر حسب آنچه به نظر او خوب و مثبت تلقي مي شود و ترجيح مي دهد كه آن چنان باشد.                    ( ساعتچي     1377)

 

خود انتقادي                                                          Self – criticism

   معني اصلي اين اصطلاح ، انتقاد شخص از خود مي باشد و معني ضمني آن اين است كه چنين ارزيابي انتقادي نوعي سنجش مبتني بر واقعيتهاي مر بوط به نقاط قوت و ضعف استعداد ها و كاستيهاي شخصي مي باشد . اينگونه تحليل از خود به عنوان بخشي از خويشتن پذيري سالم تلقي مي شود .                 ( ساعتچي ، 1377)

 

خود انكاره  :                                                              Self - image

   خود يا خويشتن تصور شده . خود آنچنان كه مشخص فرض مي كند كه هست بسياري از مدلهاي مربوط به روان  ( رنجوري بر مبناي اين نظريه بنا شده اند كه وقتي خود واقعي شخصي با خود انكاره او تا همخواني شديد داشته باشد ممكن است گرفتار روان رنجوري گردد.                                         ( ساعتچي  1377)

 

 

 

خود شكوفائي                                                    Self – actualization

     گرا يش بنيادي هر شخص به تحقق بخشيدن هر چه بيشتر به توانائيهاي بالقوه خود، خود شكوفائي در نظر يه هاي انسانگر درباره شخصيت ؛ نظير نظريه هاي مازلو ، راجز،  يك مفهوم بنيادي است . راجز معتقد است كه اساسي ترين نيروي بر انگيزندة رفتار آدمي خود شكوفايي است . گرايش به تحقق بخشيدن ، شكوفا ساختن ، حفظ و تقويت يك موجود رشد يابنده در جستجوي تحقق نيرو هاي بالقوه خود در محدودة وراثت خويش است.                                       ( اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

داروي ضد اضطراب                                           Antianxiety   drug

     داروي كند كننده دستگاه عصبي مركزي كه موجب كاهش تنش مي شود . كمي خواب آلودگي ايجاد مي كند ولي نه به ميزان زياد . واليوم و ليبرلوم دو نمونه از اين داروها هستند . به اين دارو ها آرامبخش نيز گفته مي شود .

                                                                (اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

داروهاي ضد افسردگي             Antidepressant , Antidepressive

    داروهايي كه مصرف آنها موجب تغير خلق افراد افسرده در جهت احساس شادماني بيشتر مي شود . چنين اثري احتمالاً ناشي از فدرت اين داروها در افزايش انتقال     دهنده هاي عصبي از نوع نوراپي نفرين ، سروتو نين ، يا هر دو است از نمونه اين داروها ايمي پرامين و ايزوكار بو كسازيد مي باشد .       

                                                          (اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

درمانگر                                                                               Therapist

   يك فرد متخصصي است كه آموزشهاي لازم روان درماني را گذرانده كه عبارتند از روان شناسان ، روانپزشكان ، مشاوران .

روان درماني يك درمان حرفه أي است كه به وسيله يك فرد متخصص كه آموزش هاي لازم را گذرانده است ارائه مي شود . روان شناسي و روان پزشكي در حوزه مهم براي آموزش متخصصان روان درماني است . علاوه بر روان شناسان در روانپزشكان افراد متخصص ديگر از قبيل مدد كاران اجتماعي روانپزشكي ، پرستاران روان پزشكي مشاوران نيز به خدمات روان درماني كمك مي رسانند .           ( نظري ، 1381)

 

در مانهاي زيستي                                             Biological  therapies

   در رويكرد زيستي در درمان رفتار نابهنجار ، فرض بر اين است كه اختلالات رواني در اثر بد كاركردي بيو شميايي و فيزيو لو ژيك مغز ايجاد مي شوند ، درمانهاي زيستي شامل درمان با تشنج مغزي ( Ect  ) ، جراحي رواني و استفاده از داروها براي تغير رفتار است . ثابت شده كه از اين ميان موفقيت دارو درماني بيشتر است . داروهاي كاهش دهندة اضطراب يا ضد اضطراب ها به منظور كاستن از اضطراب شديد و كمك به افراد در كنار آمدن با بحرانهاي زندگي به كار مي روند . اين داروها به خانواده ا ي تحت عنوان بنز و دياز پين ها تعلق دارند و اغلب آرامبخش ها ناميده     مي شوند . دارو هايي كه نشانه هاي اسكيز فرني را كاهش مي دهند ، داروهاي       ضد روان پرشيي ( ضد جنون ) نام دارند و از خانواده فنو تيازين ها هستند . داروهايي كه خلق افسرده را بالا مي برند داروهاي ضد افسردگي نام دارند و شامل دو گروه عمده مي باشند. 1- مهار كننده هاي منو آمينو اكسيد از ( يا مهار كننده هاي MAO) و 2- ضد افسردگي هاي سه حلقه اي . كربنات ليتيوم در درمان اختلالات شيدايي  – افسردگي موثر بوده است . در درمان با تشنج برقي ( E CT) ، يك جريان الكتريكي به مغز وصل مي شود كه ايجاد تشنج مي كند و نشانه هاي افسردگي شديد را كاهش مي دهد . اين روش الكترو شوك درماني نيز ناميده شده است . هنوز معلوم نيست كه مكانيسم اثر ECT چگونه است ، ولي اين روشن شده است كه بر اثر حمله تشنجي مغز ، مقدار زيادي از چند انتقال دهندة عصبي آزاد مي شوند كه نور اپي نفرين و سروتونين از آن جمله است .                                          ( نظري ، 1381)

 

درمان مراجع مدار                                  Client – Center Therapy

يكي از در  ما نگران انسان گرايي بسيار مشهور ، كامل راجرز (1980 ، 1988) ،    روش درماني خاصي پيشهاد كرده است كه در آن ، افراد تشويق مي شوند تا توانييهاي بالقوه خود را كشف كنند و با ديگران روابط صحيح بر قرار سازند ، ديدگاه راجرز تحت عنوان درمان مراجع مدار يا درمان متمركز بر مراجع ناميده شده است .         براي راجرز خيلي اهميت داشت كه به جاي كلمه بيمار ، كلمه مراجع را به كار ببرد . به نظر او ، كلمه بيمار ، بيانگر اختلالات شديد جسمي يا رواني است كه شخص را از مسئوليتها و تواناييهاي خود محروم مي كند . وقتي اين فرد را به عنوان مراجع           مي پذيريم در واقع قبول مي كنيم كه او مسئوليت درمان را بر عهده دارد و رابطه بين درمانگر و مراجع يك رابطه برابري است . درمان مراجع مدار ، مثل روان كاوي ، تعمق درافكار و احساسات را تشويق مي كند تا علتهاي رفتار بهتر درك شود . با اين همه ، شاگردان راجرز ، بر اهميت تجربه هاي هيجاني بيشتر تاكيد دارند . مراجعان بايدكشف كنند كه كدام شيوه هاي عمل و تفكر نا ساز گار است ، در حالي كه درمانگر به وجود آوردن جوي است كه در آن مراجع مي تواند آزادانه افكار و احساسات مهم خود را كشف كند و از اين طريق بهداشت رواني خود را ثابت نگهدارد. رويكرد رماني كارل راجرز ( 1980- 1988) كه موضوع روان شناسي را دنياي تجربه بلا فصل مراجع مي داند كه بايد از ديدگاه مراجع بررسي شوند . در نظام

راجرزي كار اصلي در مانگر ايجاد فرصت براي فرد جهت دستيابي به شناختي تازه از دنياي ذهني خود و رسيدن به خود شكوفايي است .

                                                                                     ( سارا سون  ، 1378 )

 

درون داد . برون داد .                                  In put / out put ( I/o )

 اصطلا حي كه در نظر يه هاي شناختي مختلف ( مثل پر دازش اطلا عات ) براي عرضه اطلا عات به كسي ( درون داد ) رفتار آن شخص ( برون داد ) و رابطه بين آنها مورد استفاده قرار مي گيرد . روانشناسان شناختي در مورد رابطه درون داد / برون داد تقريباً به همانگونه صحبت مي كنند كه رفتار گرا ها در مورد روابط محرك    – پاسخ  فرق عمده آن ها اين است كه رفتار گراها تر جيح مي دهند ، محركها و  پاسخها را بطور عيني و عملياتي تعريف كنند . شناخت گرا ها درون داد/ برون داد را بر حسب نمادها ، ساختار ها و نظاير آن .                           ( پور افكاري ،1373 )

 

درون سازي برون سازي ( از ديدگاه پياژه )

Assimilation -Accommodation

   درون سازي عبارتست از تلاش شخص در جهت سازگار كردن محيط با ساختهاي موجود ارگانيسم از طريق همسان كردن آن با خود يعني كودك شيء يا مفهوم    جديد ي را بر حسب مفاهيم يا اعمالي كه تا كنون اكتساب كرده تعبير و تفسير       مي كند . مثلاً وقتي دختر بچه ا ي 5  ساله، شيء متحركي را در آسمان مي بيند آن را با مفهومي كه خود درباره پرنده دارد همسان مي كند . روزي ، هلي كوپتر اسباب بازي را در حال پرواز با لاي سرش مي بيند كه سر و صداي زيادي به راه مي اندازد و        مي كوشد آن را با مفهومي كه از پرنده دارد همسان كند ولي صدا ، اندازه ، و شكل هلي كوپتر با مفهومي كه او از پرنده در ذهن دارد جو ر نيست از اين دو عمل درون سازي ، امكانپذير نخواهند بود.

   پياژه معتقد بود كه فر آيند مكملي جود دارد به نام برونسازي كه عبارتست از گرايش شخص به تغيير در برابر آنچه محيط اقتضا مي كند به اين معنا كه شخص اعمال و مفاهيم را تغييرمي دهد تا آن را با موقعيتها ، اشيا ءيا اطلاعات جديد ساز گار كند . آن دختر 5 ساله تشخيص مي دهد كه براي اين شي ء جديد يعني هلي كوپتر كه نمي تواند آن را با مفهومي كه از پرنده دارد همسان كند نياز به رده بندي جديدي دارد . اگر از والدينش كند آنها كلمه جديدي به او خواهند آموخت و تفاوتهاي بين پرنده و هلي كوپتر را برايش توضيح مي دهند . و اين كودك فر صت مي دهد تا      رده بندي جديدي را بيا فريند .                                   (يا سايي   1377 )                                                             

 

درونگرا                                                                                Introvert

   يونگ معتقد بود كه مردم در يكي از دو دسته قرار مي گيرند . افراد درون گرا و افراد برون گرا . يك فرد درون گرا ميل دارد ، اغلب تنها باشد ، طوري رفتار كند كه كمرو به نظر مي رسد و فعاليتهاي فردي را به فعاليتهاي كه مستلزم تعامل اجتماعي است ترجيح مي دهد . اين قبيل افراد هنگامي كه در زندگي خود با عوامل فشار رواني مواجه شوند ، گرايش پيدا مي كنند كه به درون خود فرو روند .

                                                              ( كارور و شي ير  ،   1375 )

 

دستگاه عصبي                                            Nervous   system        دستگاه عصبي شبكه ارتباطي بدن است .اين دستگاه از ميليونها يافته عصبي تشكيل شده كه با هماهنگي با هم كارميكنند تا تمام كاركرد هاي هماهنگ رفتار را امكانپذير كنند. يكي از دو بخش اصلي دستگاه عصبي مر كزي است كه شامل دو ساختار        فر عي نخاع شوكي و مغز است . نخاع شوكي چندين كاركرد دارد : 1- اطلاعات را از عصبهاي حسي به مغزمي رساند 2- اطلاعات را از عصبهاي حركتي به ماهيچه ها مي برد 3- واسطه بين قوسهاي باز تاب است. 4- كاكرد هاي خودكار بدن را تنظيم مي كند . اگر بخواهيم كلي تر بگوييم ، مغز دستگاه كنترل مر كزي است و هشياري را ممكن مي كند ، بخش اصلي ديگر دستگاه عصبي، دستگاه اعصاب پيراموني است كه از دو دستگاه فر عي تشكيل شده است . دستگاه عصبي خودكار ، دستگاه اعصاب تني ؛ دستگاه اعصاب خودكار همه كار كرد هاي غير ارادي بدن مانند ضربان قلب و گوارش را كنترل مي كند . و دستگاه اعصاب تني شامل اندامهاي حسي است كه آگاهي از دنياي بيروني را ممكن مي كند. اين دستگاه شامل اعصاب حركتي نيز     مي شود كه حركات ارادي بدن را ممكن مي كند .           

                                                                                    ( برونو ، 1370 )      

 

دوره نوزادي( شير خوارگي)                                             Babyhood

اين دوره كه 2 سال اول زندگي بعد از تولد را شامل مي شود ، دوره اي است كه     شير خوارگان دنيا را مستقيما ً از طريق حواس خود تجربه مي كنند ، آنان چيزي در باره ايده ها يا منطق نمي دا نند ، آنان به سادگي لذت و درد را مي آزمايند . با اين وجود كودكان ، فعال و كنجكاو هستند و چيز هاي زيادي را مي آموزند . آنان پيوسته مي كوشند هر چيز را كه مي توانند لمس كنند و اين چنين درباره گرما ، سرما ، سختي ، نرمي  و ديگر كيفيات اشيا مي آموزند . افزون بر اين ، كودكان آغاز به كسب زبان مي كنند و اين كار را تقريباً به طور كامل به تنهايي انجام مي دهند .

                                                                                 ( آلسينك ، 1944)  

 

دندريتها                                                                              Dendrites

دندريتها نازكند ، تار هاي شاخه ، شاخه زيادي دارند كه هر چه از جسم يافته اي دورتر مي شوند باريكتر نيز مي شوند . سطح دندريت به پيوند هاي اختصاص منتهي مي شود كه از طريق آنها اطلا عات را از نرونهاي ديگر در يافت مي كنند بنابر اين هر چه سطح دندريت بيشتر باشد مقدار اطلا عاتي كه در يافت مي كند                        بيشتر است .                                                                ( كالات ، 1989 )

 

 

 

دو سو گرايي                                                                Ambivalence

   دو سو گرايي عبا رتست از تمايل در يافت يك پديده رواني تحت دو زاويه متضاد ، اثبات و نفي متوالي يك امر بيان دو احساس متضاد در آن واحد .

                                                                                      ( منصور ، 2536 )

 

دو قلو هاي دو تخمكي

 Fratarnal twins/      Hetero zygotic twins /Dizygotc twins /

   به همزاداني اطلاق مي شود كه از دو اووم يا اوول بارور شده به وجود آمده اند و مشخصات ارشي آنها مانند دو قلو هاي همسان يكسان نيست و جنس آنها نيز            بر خلاف دو قلو هاي همسان كه با يستي از يك نوع باشند گاهي با يكديگر فرق دارند .                                                                ( حسيني نسب  ، 1375 )

 

دو قلو هاي همسان   ( تك تخمي )                Homozygotic  twins /

Monvular  tmins/

Monozygotic  twins /

Enzygotic  twins.

   دو قلو هاي همسان خواهران و برادراني هستند كه اصل آنان از يك تخم است به همين دليل ساختمان ژنتيكي همساني دارند ، دو قلو هاي همسان ساختمان ژنتيكي همساني دارند . براي محققي كه مي خواهد تعامل بين وراثت و محيط را بررسي كند حائز اهميت اند . شماري از مطالعات شامل بر نا مه أي تحقيقي بوده است كه در آن دو قلو هاي همساني كه در دوران شير خوارگي از هم جدا شده اند در بزرگسالي مورد مطالعه قرار گرفتند از آنجا كه در خانه هاي جدا از هم بزرگ شده بودند از لحاظ ارشي به هم شباهتهاي داشتند ولي درون دادهاي محيطي آنان متفاوت بود . و محيط عامل اصلي اين تفاوت است . مطالعاتي كه نشان داده اند كه محيط تنها عاملي نيست كه در رشد تا ثير مهمي دارد . و راثت يكي از عوامل مهم است و تا ثير بسياري بر هوش دارد .                                                                ( برونو  ، 1370 )

 

درمانهاي زيستي                                                Biological  terapies

   در رويكرد زيستي در درمان رفتار نا بهنجار ، فرض بر اين است كه اختلالات رواني در اثر بد كاركرد ي بيو شميايي و فيزيو لوژيك مغز ايجاد مي شوند. در مانهاي زيستي شامل درمان با تشنج برقي( E CT) ، جراحي رواني و استفاده از داروها براي تغير رفتار است . ثابت شده كه از اين ميان ، موفقيت دارو درماني بيشتر است . * داروهاي كاهش دهنده اضطراب ياضد اضطراب ها به منظور كاستن از اضطراب شديد و كمك به افراد در كنار آمدن با بحرانهاي زندگي به كار مي روند . اين      دارو ها به خانواده اي تحت عنوان بنزود يا زپين ها را تعلق دارند و اغلب آرامبخش ها ناميده مي شوند . * دارو هايي كه نشانه هاي اسكيز و فر ني را كاهش مي دهند ،       دارو هاي ضد روان پريشي ( ضد جنون ) نام دارند و از خانواده فنو تيا زين ها هستند . *دارو هايي كه خلق افسرده را بالامي برند ، دارو هاي ضد افسردگي نام دارند و شامل دو گروه عمده مي باشند : 1- مهار كننده هاي منو آمينوا كسيدا ز (يا مهار كننده هاي MAO) و 2- ضد افسردگي هاي سه حلقه اي .  كربنات ليتيوم در درمان اختلا لات شيدايي – افسردگي مؤ ثر بوده است . * در درمان با تشنج برقي (E CT) ، يك جريان الكتريكي به مغز وصل مي شود كه ايجاد تشنج مي كند و نشانه هاي افسردگي شديد را كاهش مي دهد . اين روش الكترو شوك درماني نيز ناميده شده است .* *هنوز معلوم نيست كه مكانيسم اثر E CT چگونه است ، ولي اين روشن شده است كه بر اثر حمله تشنجي مغز ، مقدار زيادي از چند انتقال دهنده عصبي آزاد مي شوند كه نور اپي نفرين و سر و تونين از آن جمله است .                  ( نظري  ، 1381)

 

 

دوره جنيني                                                                  Fetal  period

   سومين دوره رشد پيش از تولد دوران جنيني است كه از پايان ماه دوم تا تولد ادامه دارد . در اين مدت دستگاههاي مختلف بدن كه از دوران قبل ناقص مانده است به طور كامل رشد و شروع به كار مي كنند. تا تقريباً هشت هفته و نيم ، جنين موجود منفعلي است كه به طور ساكن در مايع آمينوتيك غوطه ور است ، ولي از اين به بعد مي تواند به تحريكاتي كه به او وارد مي شود ( مثل لمس كردن ) واكنش نشان دهد.

در اواخر هفته هشتم دستگاه توليد مثل شروع به رشد مي كند . غدد جنسي (تخمدانها و بيضه ها ) در هر دو جنس به صورت يك زوج توده بافتي ظاهر مي شود.

در اين مرحله پلكها و ناخنها شكل مي گيرند ، جنسيت جنين به سادگي قابل تشخيص است، بيشتر شبيه انسان مي شود و روي سر و بدن موهايي پديدار مي شود . پرز هاي چشايي روي زبان ظاهر مي شوند .

   به ازاي هر هفته ا ي كه جنين در داخل رحم مادر مي ماند احتمال زنده ماندن و رشد طبيعي او بيشتر مي شود. همچنان كه ماهيچه ها رشد مي كنند توانايي گريه گرسنگي و انعكاس مكيدن در او ايجاد مي شود . و هوشياري ذهني و رشد ادراكي و حركتي او افزايش مي يابد. هنگامي كه وزن جنين به 6/1 كيلو گرم مي رسد احتمال رشد موفقيت آميز او بعد از تولد افزايش قابل توجهي مي يابد ؛ كودكي كه دست كم با وزن 2/2 كيلو گرم متولد شود، احتمالاً نيازي ندارد كه در دستگاه مخصوص كودكان زود رس نگهداري شود .                                        

                                                                    ( ماسن و همكاران  ،  1377)

 

دوره رويان                                                     Embryonic  period

   دوره دوم رشد پيش از تولد در طي سومين تا هشتمين هفته به طول مي انجامد و «دوره روياني » خوانده مي شود، مشخصه اين دوره تفكيك سلولي است ، ضمن اينكه اندامها شروع به رشد مي كنند.

همينكه تخمك در حال رشد توانست در خانه جديد ش ساكن شود ، رشد تسريع     مي شود . تودة درون سلولي آن ، كه رويان قابل تشخيص خواهد شد شروع به تفكيك خود به صورت سه لايه مجزا مي كند: الف ) لايه خارجي ( اكتودرم ) ، كه لايه خارجي پوست ، مو ، ناخن ، قسمتهايي از دندان، غدد پوستي ، سلولهاي حسي ، و سيستم اعصاب ا ز آن ناشي مي شود . ب) لايه مياني (فرودرم ) ، كه لايه دروني پوست ، ماهيچه ها ، استخوانها ، و دستگاه گردش خون و دفع را ايجاد مي كند . پ) لايه دروني (آندودرم ) ، كه از آن آستر مجراي روده اي شيپور استاش ، ناي ، نايژه ، ششها ، كبد ، لوزالمعده ، غدد بزاقي ، غدد تيرو ئيد ، و غده تيموس به وجود مي آيد .

ضمن اينكه توده درون سلولي به شكل رويان قابل تشخيص در مي آيد ، لايه هاي خارجي سلولها و غشاي جنيني به نامهاي «كوريون »و «آمنيون » ايجاد مي كنند . اينها به علاوة غشاي سومي كه از ديواره رحم مادر منشعب مي شود از ديواره رحم گسترش مي يابند و جنين در حال رشد را در ميان مي گذارند . آنها كيسه اي پر از مايع آبكون تشكيل مي دهند كه حايلي است براي محافظت از رويان در مقابل      ضربه هايي كه احتمالاً به مادر وارد مي شود .    ( ماسن و همكاران  ، 1377)

 

دوره زيگوت                                                               Zygot  period

   اين دوره تقريباً چهارده روز ، يعني از زمان بار ور شدن تخم تا استقرار يافتن در ديواره رحم طول مي كشد . تخم  بارور يا زيگوت در مسير حركت خود به طرف رحم ابتدا به دو ، چهار ، هشت و سپس به يك توده سلولي به نام مورولا MORULA)) تبديل مي شود . اين توده سلولي را هنگامي كه وارد رحم گرديده و به ديواره آن متصل شده بلاستو سيتز (( blastocysts  مي نامند . مرحله با روري از شروع رسيدن تخمك تا استقرار در رحم عبارت است از : تشكيل زيگوت ؛ تشكيل مورولا كه دو تا سه روز طول مي كشد ؛ تشكيل بلا ستو سيتها كه چهار تا پنج روز

 

است و اتصال بلاستو سيت به ديواره رحم كه پنج تا شش روز است .

                                                                              ( سيف و هماران ، 1375)  

 

ذهن                                                                      mind / mentality

   به عقيده (كارت ذهن غير مادي قادر به تفكر و هشياري است و در نتيجه دانش     مر بوط به جهان خارج را براي ما فراهم مي كند . ذهن هيچ يك از خصايص ماده را ندارد.

   مهمترين ويژگي ذهن استعلال تفكر آن است و اين امر آنرا از جهان ماده جدا        مي كند اين جوهر تفكر فاقد جسم است و فضايي را اشغال نمي كند .

   از آنجا كه ذهن داراي درك و اراده است بايد به گونه ا ي در بدن اثر بگذارد و از آن اثر بپذيرد . براي مثال ، هنگامي كه ذهن تصميم مي گيرد از نقطه اي به نقطه ديگر حركت كند ، اين تصميم به وسيله اعصاب و عضلات بدن به مرحله اجرا در مي آيد . مثلاً هنگامي كه بدن بر اثر نور يا گرما تحريك مي شود ذهن اين داده هاي حسي را شنا سايي و تفسير كرده . پاسخ مناسب را تعين مي كند .         ( سيف  ، 1375 )

 

رسش ( پختگي )                                                              maturation

   رسش عبارتنست از توالي همگاني رخداد هاي بيو لو ژيكي در دستگاه عصبي مركزي كه بروز يك كاركرد رواني را ممكن مي سازد ؛ البته با فرض اينكه كودك از لحاظ جسماني سالم باشد و با افراد و اشيا ء سر وكار داشته باشد . كودكاني كه با بزرگسالان سر و كار دارند بين يكسالگي و سه سالگي سخن گفتن را آغاز مي كنند . همين پديده يكي از بهترين نمونه هاي رسش كنشهاي رواني است . مغز كودك سه ماهه به قدر كافي رشد نكرده است تا بتواند سخن بگويد از سوي ديگر كودك دو ساله كه مغزش به اندازة كافي رشد كرده است قادر به سخن گفتن نخواهد بود ، مگر اينكه شاهد سخن گفتن بزرگسالان بوده باشد . رسش نمي تواند باعث بروز عملكرد رواني شود ؛ رسش صر فاً محدودة زود ترين زمان بروز عملكرد رواني را تعيين        مي كند . آغاز توانايي با روري كه در بين غالب جوانان آمريكايي بين 12 تا 15 سالگي است ، واقعه  ا ي مربوط به رسش است ، وبستگي دارد به آزاد شدن هورمون هاي خاصي از غده هيپوفيز كه در قاعده مغز قرار دارد . ولي عوامل محيطي مانند كيفيت تغذيه در دوران كودكي ممكن است بلوغ را تسريع كند يا تا چند سال به       تأ خير اندازد .                                                       ( يا سايي ، 1377 )

 

رشد                                                                             Development

   فر ايندي است مداوم با گسترده اي از تولد تا يزرگسالي و پيري عبارت از            دگر گونيهايي است كه بنا به خاصيت و استعداد ذاتي موجود زنده ، با تاثير عوامل و شرايط خارجي ، بي آنكه خود موجود در اين راه كوشش كند ، در او به وجود        مي آيد . بدين جهت رشد با پيشرفت زبان حادث مي شود و اين دگر گونيها در طرح معيني براي هدف مشخصي صورت مي گيرد .        ( پارسا ، 1367 )

 

رشد ادراكي                                           Perceptual development

   منظور از اين اصطلاح تغييرات نظام دارد در فرايند ها و توانايي ها ي ادراكي است كه كودكان در طي رشد نشان مي دهند . معمولاً ميان «ادراك » و « شناخت » به اين صورت فرق گذاشته مي شود كه اولي به معنا ي كشف و پردازش اوليه اطلاعات حسي است ، در حالي كه منظور از دومي توانايي استخراج احساس ، نظم و معنا آن اطلاعات است .                                                             ( آلسينك  1944)   

 

رشد پيوسته :                                           Continuous  Develoment

   منظور از جريان پيوسته اين است كه گذشته كودك با وضع كنوني او كاملاً بستگي دارد و رشد او در زمان حال پايه و اساس رشد او در زمان آينده است . پيوستگي رشد از جنبه هاي مختلف زندگي فرد نما يان مي گردد : چنان كه راه رفتن كودك از    غلتيدن ، خزيدن ، نشستن ، چهار دست و پا راه رفتن ، ايستادن و تاتي كردن تشكيل شده است . واين اعما ل همه با هم پيوستگي دارند.                   ( پارسا 1367)

 

رشد جنسي                                                     Sexual  development  

   در آغاز نو جواني ، اغلب كودكان به دوره سزيعي از رشد جسماني ( جهش نموي نوجواني ) گام مي گذارند كه با رشد تدريجي اندامهاي تناسلي و ويژگيهاي جنسي ثانويه ( مثل رشد پستانها در دختران و پيدايش ريش در پسران و نمايان شدن موي بر اندامهاي تناسلي هر دو جنس) همراه است. اين تغييرات طي يك دوره تقريباً دو ساله رخ مي دهند و با بلوغ جنسي به اوج مي رسند. نشانه بلوغ جنسي ، شروع  قاعدگي در دختران و نمايان شدن نطفه هاي زنده در ادرار پسران است .

                                                                        (اتكينسون و هيلگارد ، 1983 )   

 

رشد رواني اجتماعي                         psychosocial  development 

   رشد رواني – اجتماعي عبارتست از رشد شخصيت فرد در ارتباط با افراد ديگر و به عنوان يكي از اعضاي جامعه از دوران نوزادي تا آخر عمر . رشد رواني اجتماعي تكوين يك خود اجتماعي است در طول زمان ، خودي كه با خانواده ، فرهنگ ، ملت و … همانند مي شود.پر نفوذ ترين نظريه رشد رواني –  اجتماعي نظريه اريك اچ اريكسون روانكاو است . به عقيده اريكسون رشد رواني  – اجتماي 8 مرحله مجزا دارد : 1)اعتقاد بنيادي در برابر عدم اعتماد بنيادي ( از تولد تا 2 سالگي ) 2 )خود پيروي در برابر شرم و ترديد ( از 2 سالگي تا 3 سالگي ) 3)ابتكار در برابر احساس گناه ( از 3 سالگي تا 5 سالگي ) 4)كوشايي در برابر احساس حقارت ( از 5 سالگي تا 11 سالگي ) 5) هويت در برابر گم گشتگي نقش (11 تا 18 سالگي ) 6)صميميت در برابر انزوا( از 18 سالگي تا بزرگسالي) 7)زايندگي در برابر ركود ( ميانسالي )            8 )كمال در برابر يأس (كهولت)  

   تكليف فرد در هر مرحله رشد اين است كه كيفيت مثبت ( يعني اعتماد ، خود پيروي ، ابتكار و … ) در هر مرحله بروز دهد . اگر چنين شود ، خود اجتماعي سالمي رشد مي كند . اگر چنين نشود ، شخص رشد نا كافي خواهد داشت و ممكن است الگوهاي رفتاري نا سازگارانه در او بروز كند .                           

                                                                                   (برونو ، 1370)

 

رشد شناختي                                              cognitive  development

   رشد شناختي عبارت است از رشد فرد در طول زمان ، يعني باليدگي فرايند هاي فكري عالي تر از دوران طفو ليت تا بزرگسالي ، تنها نظرية مربوط به رشد شناختي كه از نفوذ بسياري بر خوردار بوده است . نظريه اي است كه ژان پياژه مطرح كرده است كه سال ها در فرانسه كار مي كرد . به نظر پياژه چهار مرحلة رشد شناختني عبارت اند از : (1) حسي – حركتي ( 0 تا 2 سالگي ) (2) – پيش عملياتي (2 تا 7 سالگي )        (3) – عمليات عيني (7 تا 11 سالگي )  (4)   – عمليات صوري كودكان در مرحلة حسي حركتي كنجكاوي زيادي نسبت به جهان نشان مي دهند : رفتار آنان منحصراً تحت تأثير پاسخ هاي آن ها به محرك ها قرار دارد عادات حركتي اساس شكل گيري تفكر را تشكيل مي دهند – تفكر كودكان در مرحله پيش عملياتي مبتني بر انسان انگاري و خود محوري است كودكان در اين مرحله باور دارند كه رخدادها ممكن است به جا رخ دهند و قصه هاي شاه پريان را خيلي دوست دارند . تفكر خود محورانه به اين معني است كه كودكان احساس مي كنند در مركز رخدادها قرار دارند و همه چيز جهان بر محور آن ها مي چرخد . خود محورانه موجب مي شود كه درك ديد گاهي جز ديدگاه خودشان بر ايشان دشوار باشد . عمليات عيني ، تفكر كودكان عاري از مجاز و كاملاً عيني است . عمليات صوري – تفكر كودكان روبه سطح بزرگسالي مي رود . كودكان قادر به تفكر بسيار انتزامي مي شوند و مي توانند  دست به استنباط بزنند و حتي در بارة تفكر فكر كنند                  ( برونو  1370 )

 

رفتار اجتماعي                                                         Social  behavior

   رفتار اجتماعي يعني هر رفتار كه متضمن كنش متقابل دو يا چند انسان با شد . به طور مثال : ازدواج يكي از انواع متعدد رفتار اجتماعي است . رفتار اجتماعي را        مي توان به دو دستة بسيار گسترده تقسيم كرد . رفتار جامعه پسند و رفتار جامعه ستيز . رفتار جامعه پسند سازنده و در جهت پيشبرد اهداف يك گروه مرجع مشخص است . رفتار جامعه ستيز حزب و مانع پيشبرد اهداف يك گروه مرجع است . يكي از مشكلات ما به عنوان موجودات اجتماعي يافتن راههايي است براي پرورش رفتار جامعه پسند .                                                            ( برونو   1370 )

 

رفتار اخلاقي                                                          Moral  behavior

   رفتار اخلاقي به معناي عملكرد اخلاقي است . يكي از مسائل اخلاقي گلبرگ در تحقيقات خود بدان پرداخته مسأله فاصله بين عقايد ، دانسته ها و قضاوت ها ي اخلاقي از يك سو ، و رفتار و عمل اخلاقي از سوي ديگر است گلبرگ براي ايجاد هماهنگي بين حكم اخلاقي و رفتار اخلاقي الگو يا شيوه اي را كه به چهار مرحله پي در پي تقسيم مي كند اين است كه براساس مراحل ششگانه استدلال اخلاقي گلبرگ تفسيري از واقعه ارائه مي دهد . 2- انتخاب : فرد در قدم بعدي عملي را كه مناسب با آن موقعيت اخلاقي تلقي مي كند. بر مي گزيند در اين انتخاب نيز همان مرحله استدلال اخلاقي نقش دارد. 3- در قدم بعدي ، فرد به ميزان مسئوليت و الزامي كه در اين انتخاب برايش مي آورد توجه مي كند و در واقع در اين مرحله قضاوتي درباره مسئوليت آفريني و موقعيت انتخابي كرده 4- در انتها ، اگر قضاوت مرحله قبلي به ميزان كافي مسئوليت ساز و الزام آور باشد آن انتخاب به عمل مي پيوندد و بالاخره حكم اخلاقي به رفتار اخلاقي منجر مي گردد و اگر مسئوليتي به همراه نياورد ، امكان وقوع رفتار اخلاقي به همراه حكم اخلاقي كم مي شود .        

                                                                                ( كريمي  1373)








 


 

+ نوشته شده توسط کوروش در دوشنبه شانزدهم دی 1387 و ساعت 23:32 |

ترس مرضي ( هراس )                                                              Phobia

      ترس مرضي از شايعترين اختلالات رواني است .

وجه تمايز ترس مرضي و ترس طبيعي:

1)   ترس طبيعي ترس ناشي از يك منبع واقعاً ترسناك و وحشت زا بوده وترس يك واكنش طبيعي و عادي تلقي مي شود . در ترس طبيعي فرد نسبت به عامل ترس آگاهي داشته و به عبارتي در ترس طبيعي ادراك ترس با موضوع ترس انطباق دارد .

2)    ترس مرضي يا فوبيك فرد از شيء يا موقعيتي مي ترسد كه نسبت به عدم ترسناك بودن آن آگاهي دارد . لكن واكنش ترس براي فرد در اين موقعيت اجتناب ناپذير است . مانند ترس از مكانهاي باز يا ترس از اجتماع انساني در اين جا واكنش ترس نوعي واكنش دفاعي است كه بيمار تلاش مي نمايد تا اضطراب خود را با جابجائي ترس از يك موقعيت يا فرد يا فكر ويژه به يك موقعيت يا فكر ديگر كه با اولي ارتباط دارد كم نمايد . احساس وحشت آگاهانه از يك موقعيت ويژه در واقع از يك منبع ديگر .                     (فراهاني و احمدي  ،  1370)

                                                           

تستو سترون                                                                   Testosterone

   « Testosterone »رشد اندامهاي جنسي مردانه را تحريك مي كند  همچنين موجب پيشبرد و تكامل و رشد مشخصات جنسي ثانويه مردانه را مي شود.

بيضه ها چندين هورمون جنسي مردانه ترشح مي كند كه رويهم «A ndrogen» ناميده مي شوند و شامل« Dihydrotestosterone و Androstnedione» هستند اما بايد دانست كه تستو سترون آنقدر فراوانتر از بقيه است كه مي توان آن را        بعنوان هورمون بيضه اي مهم در نظر گرفت.

                                                                                 (گايتون  ،   1991)

 

تصويرسازي ذهني       Imagery                                                  در معني كلي آن ، يعني فرايند مجسم كردن ، خوب شرح دادن و مجسم ساختن .

                                                                             ( ساعتچي ، 1377)

 

  تعارض   Conflict                                                                       

    از اصطلاح تعارض براي نشان دادن موقعيتهايي استفاده مي شود كه در آن حوادث انگيزه ها ، هدفها ، رفتارها تكانه هاي مخالف يا  متضاد با هم وجود دارد . براي مثال وقتي فرد نمي تواند بين دو غذا يكي را انتخاب كند (تعارض رسيدن  ـ رسيدن ) ، يا بين دو شغل غير دلخوه ، كدام را انتخاب كند  ( تعرض اجتناب   – اجتناب ) مي گوييم دچار تعارض و تنش هاي مربوط به عدم توانايي در تصميم گيري  و انتخاب يكي از گزينه ها شده است .                                       (ساعتچي ، 1377)

 

تعارض اجتناب اجتناب Avoidance –avoidance Conflict           

   در تعارض اجتناب- اجتناب  ، شخص  مجبور است  كه از بين دو هدف ياامر منفي يكي را انتخاب كند. مثل تمايلات اجتنابي (ترس) كه يك چيز باز در لحظه پريدن از هواپيما تجربه مي كند ، يني وي مجبور است كه از بين دو هدف منفي پريدن يا از دست دادن آبرو ، يكي را انتخاب كند . هرگاه در فاصله هاي دور از هدف  نيز ( مثلاًهفته قبل از پرش ) تمايلات اجتنابي تا به اين اندازه نيرومند مي بود احتمالاً او خود را در چنين موقعيت تعارض انگيزي قرار نمي داد .

                                                                 (اتكينسون و هيلگارد ، 1983)   

تعارض گرايش  - اجتناب   Approaeh –Aroidance conflict              وقتي كسي هدفي در پيش دارد كه هم خواستني است و هم خطر بار ، ممكن است در مدتي سر گردان شود تا سر انجام بتواند در مورد آن تصميم بگيرد، چنين كسي وقتي از هدف دور است آن را خواستني مي بيند و بنابر اين  دست به واكنشهاي گرايشي مي زند ، اما هر چه به هدف نزديكتر مي شود خطر بار بودن آن آشكار تر و براين پايه ، ميل به روگرداني از شوق بيشتر مي شود . نوجوان خجولي كه مايل است تلفني از كسي تقاضايي بكند ، به شوق موفقيت به سوي تلفن مي رود اما به همان نسبت كه به تلفن نزديك  مي شود ، ممكن است ترس از احتمال رد شدن در خواستش افزايش يابد .اين نوجوان ممكن است در اين مورد دست به چند اقدام نا تمام بزندتا سرانجام يا كار را به پايان ببرد و يا آنرا رها كند . هدفي كه در عين حال هم خواستني و هم نخواستني است ، هم خوشايند است و هم نا خوشايند در آدمي يك نگرش دو سو گرا ايجاد مي كند . نگرشهاي دوسوگرا بسيار رايج است نوجوانان نسبت به زندگي مستقل يك نگرش دوسوگرا دارند . هم دلشان مي خواهد مسؤل امور زندگي خويش باشند و هم مايلند كه پدر و مادر در حل مشكلات ياريشان   دهند .                                                         (اتكينسون و هيلگارد ،1983)

                                                                         

تعارض گرايش  - گرايش             Approach – approach conflict        هنگامي كه فقط يك انگيزه معين مطرح است اگر راههاي گوناگوني براي دستيابي به هدف در پيش باشد باز هم ممكن است تعارض روي دهد . مثلاً وقتي امكان تحصيل در چند دانشگاه وجود داشته باشد گزينش دانشگاه بصورت يك موقعيت تعارض انگيز در مي آيد . در اين حال گرچه شخص سر انجام به هدف خود مي رسد اما ضرورت دست زدن به انتخاب ، در كار و پيشرفت وي به سوي هدف اخلال مي كند                                                                                                     

                                                                    (اتكينسون  و  هيلگارد  ،1983 )

تفسير تعبير    Interpretation                                                        توضيح ، فرموله كردن و تنظيم يك چيز با اصطلاحات آشنا و معمول توضيح و بيان مفهوم مفروضات نا آزموده .

در روانكاري ، جلب توجه بيمار به نشانه هاي مقاومتهاي وي براي ضعيف كردن    آنها ، همچنين توضيح رمزهايي كه در مدت كاوش ظاهر مي شوند در روان شناسي درون نگري معني دادن به هر تجربه .                                 (شعاري نژاد   ، 1364)

تعميم        Generalization                                                              تعميم به گرايش ارگانيسم براي دادن پاسخ مشابه به محركهاي مختلف اطلاق مي شود .اين عمل بدان معنا نيست كه ارگانيسم نمي نواند تفاوت محركها را تشخيص دهد . بلكه به خاطر آن است كه محركها را مشابه به هم درك مي كند . در تعميم ، هر چه تشابه دو محرك بيشتر باشد ، پاسخ ارگانيسم محكمتر است . تعميم گاه باعث مي شود ما در قضاوت هاي خود بيش از حد از آن استفاده نمائيم .

                                                                        (فراهاني و احمدي  ، 1370 )

 

تفكر        Thinking , cerebration                                                                                        

   تفكر ، تفكر بهنجار عبارتست از جريان معطوف به هدف و عقايد ، رمز ها يا نماد ها و تداعي ها، كه در مواجهه بايك مسئله اغاز شده و به نتيجه اي متكي به واقعيت منتهي مي گردد . اين نوع تفكر را بهتر است تعقل يا استدلال ناميد ، كه تفاوت آن با تفكر محض در اين است كه در تعقل پيوستگي فعاليتهاي نمادي ذهني بيشتر و تداعي ها كاملا” با هم مربوطند در تفكر بي هدف تداعي ها تصادفي هستند . تداعي آزاد (Free - association  ) كه در آن شخص به ابراز هر فكري كه در ذهنش        مي رسد ، تشويق مي شود . نمونه اي از تفكر غير استدلالي است .

                                                                                  (پورافكاري ، 1373 )

تفكر انتزاعي      Abstract thinking                                        

     يعني نوعي تفكر كه در آن شخص قادر است به طور ارادي مسير افكارش را از يك وجه موقعيتي خاص به وجهي ديگر تغيير دهد . وجوه مختلف موقعيت را همزمان در ذهن نگاه دارد . نكات اساسي يك موضوع را با هم در نظر بگيرد و در ضمن قادر به تجزيه آن به اجزاء كوچك باشد، پيشاپيش طرح بريزيد و از نماد سازي استفاده كند . توانائي تعبير ضرب المثل يكي از خصوصيات تفكر انتزاعي است .                                                  

                                                                                     ( سيف ، 1379)

تفكر انتقادي          Critical thinking                                           

    منظور از كلمه انتقادي در اين مفهوم تيز  بينانه است نه گله مندانه يا شكايت آميز . با اين توضيح ، تفكر انتقادي به صورت هاي زير تعريف شده است : «تفكر مستدل و تيز بينانه درباره اينكه چه چيز ي را باور كنيم و چه اعمالي را انجام دهيم .» يا «ارزيابي تصميمات از راه وارسي منطقي و منظم مسائل ،شواهد ، و راه حل ها» مثالهايي از تفكر انتقادي عبارتند از : درك و فهم و تفسير مسايل   تشخيص و تحليل سؤالها   تشخيص و كاربرد منطق ( قياس ، استقرا ، استنباط )   با نتيجه گيري معقول از اطلاعات حاصل از منابع مختلف كتبي ، شفاهي و دفاع از آن ، تمايز بين حقايق از عقايد ؛ داوري درباره اعتبار منابع ؛ تصميم گيري درباره اعمال مختلف ؛ تشخيص بيانات كليشه اي و قالبي ؛ تشخيص نظامهاي ارزشي و عقيدتي مختلف ؛ طرح سؤالها و پاسخگويي به آنها.                                                                                    (سيف ،1379 )

                   

 تقويت                                                                      Reinforcement

      هر رويدادي كه احتمال پاسخ را افزايش  مي دهد ، تقويت نام دارد . ودو نوع است . تقويت مثبت و تقويت منفي . تقويت كنندة مثبت محركي است كه وقتي به دنبال پاسخ ارائه مي شود، احتمال پاسخ را افزايش مي دهد ، غذا و آب يراي جانداراني كه به قدر كافي از آنها محروم شده اند ، تقويت كننده هاي مثبت محسوب مي شوند . تقويت كننده  منفي محركي است كه وقتي به دنبال پاسخ حذف مي شود ، احتمال پاسخ را افزايش مي دهد  ضربه برقي و سر و صداي دردناك اگر به دنبال پاسخ مورد نظر حذف شوند نقش تقويت كنندة منفي را ايفا مي كنند.

                                                                   (اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

 

 

تكا نة عصبي                                                                Herveimpulse

   كه پتانسيل فعاليت نام دارد . تغييري الكتريكي در غشاء ياخته است كه با انتقال ناگهاني يونهاي سديم به داخل نرون و انتقال يونهاي پتاسيم به خارج از نرون ايجاد  مي شود.

   نروني كه در فواصل مختلف ارتباطات زيادي دارد بايد بتواند تكانه ها را در امتداد اكسون عبور دهد . اكسونها طوري تخصص يافته اند تا بدون كاهش ميزان تكانه ها ، آنها را در طول مسير انتقال دهند .                                   (كالات ، 1989)

 

تكلم                 Conversation/sation/speech/speaking/thaking

   تكلم يا گفتار يا سخن گفتن ، شكلي از زبان است كه در آن با استفاده از نشانه هاي كلامي يا علايم قرار دادي مقاصد و عواطف فرد به ديگري منتقل مي شود.

تكلم شامل نمادين سازي ، فرايند هاي شخصي ، آوا سازي ،طنين و توليد صذاست . اين علايم از طريق اندامهاي گفتاري ، يعني ، لبها ، زبان ، نرم كام ، سخت كام ، دندانها ، حفره بيني ، حلق ، حنجره و تارهاي صوتي انجام مي شود.

                                                                    (سيف نراقي و نادري  1380)

 

تمركز                                                                        Concentration

  ثابت و منحصر كردن دقت روي يك چيز معين يا قسمتي از يك چيز . توجيه نيروهاي ذهني يا بدني و يا هر دو و به انجام دادن كاري يا حل مسئله ا ي انتخاب يك گروه وابسته به موضوعهاي دانشگاهي را براي مطالعه مفصل و اختصاصي.

                                                                                   (شعاري نژاد 1364)

 

 

 

تميز                                             Discrimination/Differentiation

     ارگانيسم با وجود محركهاي مختلف ، پاسخ به محرك بخصوص را ياد مي گيرد. ايجاد تميز با تقويت يك محرك از ميان چند محرك صورت مي گيرد.

                                                                        ( فراهاني  - احمدي 1370)

 

تنش                                                                                       Tension

    در روان شناسي عمومي تنش عبارت از آمادگي براي عمل و وقوع عمل به منزلة تقليل يا از بين رفتن تنش است . به عبارت ديگر تنش عبارتيست از بروز حالت عدم تعادل در ارگانيزم و وادار ساختن آن به انجام رفتاري كه توجه ايجاد تعادل مجدد است.                                                             ( منصور و همكاران  2536)

 

توجه :                                                                                 Attention

    توانايي موجود زنده است به پاسخگويي انتخابي به محرك يا مجموعة كوچكي از محركها از ميان مجموعه بزرگتري از محركها يي كه اندامهاي گيرنده اش با آن تماس مي يابند.

   نمونه : مثلاً فرض كنيد استيون هفت ساله پاي تلويزيون نشسته  است و دارد كارتون تماشا مي كند . صبح جمعه است و بيرون باران مي بارد . اما در اين لحظه اسيتون متوجه باران نيست . مادرش از اتاق ديگر صدايش ميزند كه بتابد لباسهايش را آويزان كند ، ولي استيون صدايش را نمي شنود قضيه چيست ؟ رفتار اسيتون كاملاً طبيعي است . در اين لحظه كارتون آنقدر برايش جالب است كه بخش اعظم توجه خود را بدان معطوف كرده است . در نتيجه راه بر كلية محركهاي ديگر از قبيل صداي باران يا مادرش بسته است مادرش وارد اتاق مي شود كه استيون در آن لحظه مشغول تماشاي تلويزيون است و بلند مي گويد «استيون  صدايم را نشنيدي »؟ صدايت كردم  اين بار استيون سر بر مي دارد و نگاهش مي كند و در كمال معصوميت مي گويد :« نه.» اگر مادرش از درك لازم برخوردار باشد ، مي فهمد كه كاملاً احتمال دارد استيون صدايش را نشنيده باشد. اين كه حالا صداي او را مي شنود نشان مي دهد كه مادر توانسته با افزودن بر شدت محركهاي رقيب با كارتون ، توجه او را از كارتون به خود بكشاند . به عبارت ديگر ، وارد اتاق شد و با صداي بلند تر ي صحبت كرد.

    ويلهم و ونت ، پدر مكتبي در روان شناسي كه به ساخت گرايي معروف است  يكي از نخستسن روان شناساني بود كه به مطالعه توجه پرداخت . او بر اثر پژوهشهاي خود به اين نتيجه رسيد كه توجه يك نقطة كانوني و يك فراخنا دارد. بهتر است نور چراغ قوه اي را بر ديوار اتاقي تاريك تصور كنيد. آنچه در مركز درخشان نور روشن شده است شبيه چيزي است كه در كانون توجه قرار مي گيرد . اما چيزهايي هم كه تا حدودي روشن شده اند باز درفراخناي توجه قرار دارند. وقتي مشغول خواندن رماني جالب هستيد ، ممكن است كنش داستان و گفتگوهاي آن كانون توجه شما باشد. به ورق زدن كتاب و نحوة نشستنتان بر صندلي هم توجه داريد اما اينها در فر اخناي توجه شما قرار دارند. يعني وضوح آنها در قياس با آگاهي شما از سير ماجراي داستان كمتر است .                                                                             (برونو ، 1370)

 

توجه انتخابي                                                     Selective  attention

   فرايند درگير در موقعيت هايي كه در آنها مشخص با درون دادهاي محرك متعدد روبرو است و بايد وجهي از آنها را برگزيده و به آن توجه نمايد . اين اصطلاح از يك لحاظ زايد است ، چون توجه تلويحاً انتخاب را مي رساند.

                                                                               ( پور افكاري ، 1373)

 

توزيع طبيعي                                                   Natural distribution

   به توزيعي گفته مي شود كه در آن تراكم افراد بيشتر در حدود طبقات وسط باشد و هر چه به طرفين پيش رويم به تدريج از ميزان تراكم كاسته مي شود. در يك توزيع بهنجار يا نرمال سطح زير منحني بوسيله واحد هاي انحراف استاندار هميشه به نسبت هاي ثابتي تقسيم مي شود .                           ( شريفي و نجفي زند ، 1376)

 

توهم (اختلال در ادراك)                                           Hallucination           

   توهم يعني تجارب حسي يا ادراكي است كه هيچ منبع خارجي واقعي ندارند ، مانند شنيدن صداي شيطان كه به فرد دستور كشتن كسي را مي دهد . فرد عادي از طريق جريان پيچيدة غربال كردن و از صافي گذراندن اطلاعات حسي قادر به انتخاب ، تطبيق و تشخيص انبوه محركهايي كه همواره به وي ارائه مي شوند ، بوده و بدين وسيله مي تواند دنياي خود را به طريق عادي و معني دار ادراك نمايد . ولي بيمار سيكوتيك بر عكس به طور آشكار قادر به غربال كردن اطلاعات آشفته و يا تشخيص اطلاعات مربوط و نا مربوط نيست او در حد زياد نسبت به تمام محركها ، خواه از منابع داخلي باشند يا خارجي ، حساس است و قادر نيست كه ادراكهاي خود را بصورت يك الگوي معني دار ، وحدت و انسجام بخشد .

                                                                                  (آزاد ، 1375)

 

تيپ :      Type                                                                                به طبقه بندي مردم در چند گروه گفته مي شود . هر يك از اين طبقات ، ويژگيهاي خواص خود را دارد . (مثلاً ، برون گرا ودرون گرا )      

                                                                           (پروين ، 1374 )

 

تيپ شخصيتي                                                              Personality 

   به آن دسته از ويژگيهاي شخصي يا بطور كلي افراد گفته مي شود كه الگوهاي ثابت رفتاري  آنها را نشان مي دهد .                                       (پروين ، 1374 )

 

تيپ شخصيتي  الف  A      Type(A)                                                   يكي از مهم ترين پژوهشها دربارة تفاوت اضطراب در افراد از اوايل دهه 1960

آغاز مي شود ، يعني زماني كه دو پژوهشگر به نام هاي( meyer Freidman, Rany Rosenman) آما دگي و استعداد ابتلا بيماريهاي كرونر را نشان دادند. در آن موقع معلوم شد كه بيماران مبتلا به ناراحتي كرونر از بسياري جهات رفتارشان به هم شباهت دارد. آنها بي نهايت رقابت طلب ، زياده جو ، پر خاشگر ، بي حوصله،   بي صبر و بي قرار بودند . آنها با حالتي انفجاري صحبت مي كردند ، عضلات صورتشان بنظر كشيده مي رسيد ، زير فشار زمان و بار مسئولينت بودند ، اين افراد تحت عنوان شخصيت نوع A توصيف شدند. با بررسي تعدادي از مطالعات ارتباط بين شخصيت نوع A و وضعيت شغلي رده بالا روشن شدكه شخصيت نوع A   تمايل دارد كه شغل خود را پر مسئوليت تر و با ساعات كاري بيشتر و ميزان كار سنگين تر از شخصيت نوع B معرفي نمايند . عليرغم اين عوامل شخصيتهاي نوع A  بطور كلي كمتر از مشاغل خود گله دارند و عدم رضايت از كارشان كمتر و هيجان و افسردگي شان از شخصيت نوع B  كمتر است . اين افراد هميشه در حركت ، قدم زدن و غذا خوردن سرعت دارند . اغلب در هنگام استراحت و مواقعي كه كاري بزاي انجام دادن ندارند احساس تقصير و بيهودگي مي كنند . بعلت در گيري و مشغله زياد فرصت انديشيدن به نكات تازه را ندارند.                                          (كوپر  ، 1370)

 

تيپ شخصيتي ب ( B)                                                          Type (B)

     كاملاً عادي اند عادات رفتاري نوع  A است و هيچ يك از ويژگيهاي نوع  A را از خود ظاهر نمي سازند.

-         هرگز از بيقراري و احساس از دست دادن دقت رنج نمي برند.

-     انسانهاي كينه توزي نيستند و در ارتباط با ديگران نيازي به تحميل خواسته هاي خود احساس نمي كنند ، مگر اينكه موقعيت ايجاب كند . بدنبال خوشگذراني و لحظات خوش هستند و به هيچ قيمت بدنبال نتايج عالي نمي باشنند.

-          بدون عجله كار مي كنند و بدون احساس وقت كشي و استراحت مي كنند .

                                                                             (كوپر ، 1370)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«  ث »

 

ثبات شيء                                                            Obgect constancy

   ثبات شيء به اين معناست كه اندازه ،شكل ، رنگ ، درخشندگي ، و ويژگيهاي  ديگر شي، نسبتاًمستقل از تنوعات تصوير شبكه اي است و به همان  صورتي كه ادراك شده است باقي مي ماند .ثبات شي ء از مختصه هاي  مهم ادراك است . اگر چنين گرايشي نمي بود  دنياي غريبي مي ديديم ، كه در آن اشياء بر حسب نزديكي  يا دوريشان از ما بزرگ يا كوچك مي شدند. براي مثال اگر سكه را از زاويه خاصي نگاه مي كرديم  به جاي اينكه گرد باشد بنظر بيضي مي رسيد . چگونه با وجود طيف گسترده اي از محركهاي مختلف ثبات شي ء همچنان باقي مي ماند بطور كلي تبيين اين موضوع به دو دسته كلي تقسيم مي شود . اول اينكه ، نظريه پردازاني  كه برياد گيري تا كيد مي كنند اين فرضيه را مطرح مي كنند كه ما خود را با تنوع محركها انطباق مي دهيم به نحوي كه ماهيت «واقعي»  محرك را ادراك مي كنيم . هلمهولتز (1894 - 1821) فيزيكدان و روان شناس بزرگ آلماني مي گويند كه ما از ماهيت محركها استنباطي نا هشيار داريم . اين استنباط نا هشيار كه حدسي است تعليم يافته و بدون عمر آگاهانه ، بر اساس تجارب ما در دنياي واقعي صورت مي گيرد.

دوم اينكه ، نظريه پردازي كه بر توانائيهاي ذاتي تاكيد مي كنند اين فرضيه را مطرح مي كنند كه توانائيهاي داده پردازي دروني اندامهاي حسي مغز و دستگاه عصبي سبس مي شود كه اين ساختارها مختصه هاي تغيير نا پذير محرك را از جريان اطلاعاتي متنوع كنند . ما آنچه را در محرك واقعاً ثابت است . جدا مي كنيم . اين نحوه استدلال كلي را روان شناسان        ، بخصوص ولنگانگ      مطرح كردند. هر يك از اين دو نوع تبيين طرفداران  خود را دارد و هر دو هم به ظاهر سودمند ند.

                                                                                  (برونو ، 1370)

 

ثبت                                                                 Registration,record

   اصطلاحي كه به «پردازش در يافتي »اطلاق مي شود. در اين مرحله اطلاعات مورد پردازش قرار مي گيرد ولي ادراك نمي شود ، ادراك ، ادراك زير آستانه ا ي .

                                                              (اتكينسون و هيلگارد  ، 1983)

 

 

 

 

 

 


« ج »

 

جا به جايي پر خاشگري (پر خاشگري جابه جا شده)جا به جا سازي

 

Displaced aggression

Displacement,shift,transposition

   فرويد جا به جا سازي را رضايت بخش ترين شيوه براي اداره تكانه هاي جنسي و پرخاشگرانه مي دانست . انگيزهاي كه از راه معيني ارضا نمي گردد به كمك مكانيسم جابهجا سازي به مجراي تازه اي رانده مي شود. خشمي كه نمي تواند نسبت به خاستگاه ناكامي ابراز شود به سوي يك هدف سهل الوصول يا كم خطر هدايت مي شود. اين نمونه اي از جا به جا سازي است . مثلاً با شركت در ورزشهايي كه مستلزم تماس جسماني است ، مي توان تكانه هاي خصمانه را در قالبهاي جامعه پذير ريخت . جابه جا سازي تكانه هاي نا كام شده را احتمالاً از بين نمي برد ، اما فعاليتهاي جانشين  در مواردي كه يك سائق اساسي نا كام مي ماند . مسلما ً در كاهش تنش مؤ ثر ند .

                                                                ( اتكينسون و هيلگارد ، 1983)

 

جاندار پنداري                                                                     Animism

   بر اساس پژوهشهاي پيازه روشن شده است كه انديشه كودكان خردسال از جهات ديگري با انديشه كودكان بزرگتر و بزرگسالان تفاوت دارد. يكي از تفاوتهاي اساسي اين است كه كودكان در مرحله پيش عملياتي فرقي را كه    موجودات جاندار وبي جان مي گذاريم قائل نيستند  بر عكس طرز فكر آنان اغلب زنده گرايا نه است . يعني كودكان به اشياء بي جان نسبت زندگي و احساسات مي دهند . نخست ، يعنبي  در سنين بين 4 و 6 سال كودكان هر چه را فعال است جاندار مي انگارند . براي نمونه هنگامي كه از يك بچه پرسيدند آيا خورشيد جاندار است او گفت : آري جاندار است «زيرا نور مي دهد » همان بچه گفت كوه جاندار نيست زيرا كاري نمي كند كمي بعد بين 6 و 8 سال كودكان جاندار بودن را محدود به چيزهايي مي كند كه تحريك دارند . از اين قرار     و گلها جاندار نيستند اما دوچرخه ، و ابرها جاندار هستند . تنها پس از 8 سالگي است كه كودكان مفهوم زندگي را محدود به اشيا يي مي كنند كه به خودي خود مي توانند حركت كنند و سپس اين دامنه به گياهان و جانوران محدود مي شود.

يك جنبه ديگر زنده گرايي نسبت دادن احساسات و شعور و خود آگاهي به اشياء بي جان است . براي نمونه از يك پسر بچه 7 ساله پرسيده شد :

«اگر به يك سنگ سوزن بزني آيا آن سنگ درد را احساس خواهد كرد؟» نه  – چرا نه ؟ - براي اينكه سنگ سفت و سخت است . اگر سنگ را در آتش بيندازسد آيا آتش را حس خواهد كگرد ؟ -آري – چرا ؟ - براي آنكه خواهد سوخت …     نقاشيهاي كودكان خردسال هم نمايا نگر گرايشهاي زنده گرايا نه آنان است .

                                                                                 (فدايي ، 1375)

 

جسم ، سينه اي                                                      Corpus callosum 

   نيمكره هاي مغزي توسط جسم پسينه اي و چندين دسته رشته كوچك با هم مبادله مي كنند . هر نيمكره به اطلاعاتي دسترسي دارد كه ابتدا از نيمكرة مخالف گذر مي كنند  هر نيمكره به اطلاعاتي دسترسي دارد كه ابتدا از نيمكرة مخالف گذر مي كنند . اگر به جسم پسينه اي آسيب رسد ، اين تبادل اطلاعات قطع مي شود    افراد نادري جسم پسينه اي براي درمان صرع شديد قطع شده است .

                                                                            ( كالات  ، 1989)

 

        


« ح »

 

حافظه                                                                                   Memory

   اين اصطلاح مفهومي كلي دارد و به آن گروه از جر يانات رواني كه فرد را به ذخيره كردن تجارب و ادراكات و ياد آوري مجدد آنها قادر مي سازد ، اطلاق مي شود.

   از نظر توصيفي براي حافظه سه مرحله مي توان قائل شد . مرحله دريافت و ثبت ، مرحله نگهداري ، مرحله يا دآوري . از نظر باليني حافظه بر اساس فاصله زماني بين تحريك و ياد آوري ، سه نوع تقسيم مي شود . اصطلاحات حافظه نوري ، حافظه نزديك و حافظه دور براي تعريف اين سه نوع مورد استفاده قرار مي گيرد . البته اين اصطلاحات توصيفي بوده و فاصله زماني مشخص كننده آنها از نظر باليني دقيقاً تعريف شده است .

   ثبت دائم به منظور ايجاد حافظه دراز مدت پديده اي است كه جريانات الكتروشيميايي پيچيده اي را در مغز در بر مي گيرد. چنين فرض شده است كه اين عمل بستگي به تشكيل اسيد ريبونو كلئيك در سلول هاي عصبي مغز دارد و كاهش منابع اصلي RNA در سلول هاي مغز عامل عضوي خاص حصول كاهش حافظه افراد سالمند است . نشان داده شده است ، آنتي بيوتيك هاي خاص كه وقعه دهنده سنتز پروتئين هستند ، در حيوانات آزمايشگاهي مي توانند اختلال در ثبت وذخيره حافظه دراز مدت بوجود آورند.

   در مرحله اول حافظه اطلاعات رسيده بوسيله يكي از اعضاء حسي در يافت و ثبت مي شود . ثبت خاطرات بستگي به سطح هشياري شخص دارد ، البته فرصت مواجهه مكرر با موضوعي كه بايد رد آن در حافظه ثبت شود نيز ضروري است . هر چيزي كه هشياري را كاهش دهد ، مثل ضربه به سر يا مصرف الكل ، در كار ثبت اختلال ايجاد مي كند.

   مرحله دوم شامل انبار كردن اطلاعات به صورتي پايانتر است . اين مرحله از حافظه با تكرار و تداعي با ساير اطلاعات انبار شده قبلي تقويت مي شود . ذخيره كردن مرحله اي فعال بوده و مستلزم تمرين و تكرار است .

   مرحله آخر حافظه نيز جرياني فعال به منظور به حركت در آوردن اطلاعات انبار شده است . هر مرحله در جريان كلي حافظه متكي به كامل بودن مراحل قبلي است .

                                                                          ( پور افكاري ، 1380 )

 

حافظه اوليه                                                      Primary  memory

   طبق نظر ويليام جيمز (1890) حافظه اوليه ( حافظه كوتاه مدت ) با اطلاعاتي سر وكار دارد كه پس از پردازش در هشياري باقي مي ماند و بدين ترتيب بخشي از حال رواني فرد را تشكيل مي دهد .                                     ( آلسينك ، 1994)

 

حافظه بلند مدت                                           Long – term memory

     حافظه تمامي عمر ، حافظه بلند مدت نام دارد . اين حافظه هر آنچه را كه ما در طول زندگي مي آموزيم در خود جاي مي دهد . اطلاعات رسيده به حافظه حسي اگر مورد توجه قرار گيرند به حافظه كوتاه مدت انتقال مي يابند و اطلاعات رسيده به حافظه كوتاه مدت نيز اگر تكرار و مرور شوند و با اطلاعات قبلاً آموخته شده ما مرتبط گردند به حافظه دراز مدت انتقال مي يابد . براي اين كار بايد اطلاعات رمز گرداني شوند .                                                                      ( سيف ، 1379)

 

 

 

حافظه ثانويه                                                 memory    Secondary

   طبق نظر ويليام جيمز حافظه ثانويه ( حافظه دراز مدت ) با اطلاعاتي درباره رويداد سر وكار دارد ، كه هشياري نسبت به آن نيست و بالفعل در دست پردازش نيست و بدين

ترتيب بخشي از گذشته رواني فرد را تشكيل مي دهد .          (آلسينك ، 1944)

 

حافظه حسي                                                          Sensory memory

     نخستين مرحلة خبر پردازي است . به حافظه حسي مخزن حسي و ثبت حسي نيز گفته مي شود محركهاي محيطي (نور – صدا – حرارت – بو و جز اينها )به طور دائم بر گيرندة حسي ما اثر مي گذارند گيرنده ها اجزاي نظام حسي زمربوط به ديدن ، شنيدن ،چشيدن ،بو ئيدن و لمس كردن هستند . نظام كلي گيرنده ها را حافظه حسي مي نامند . الگوهاي فعاليت عصبي كه به هنگام رسيدن محركها به گيرنده ، تشكيل مي شوند ، پس از قطع تا ثير محرك بررسي مدت بسيار كوتاهي (يك تا سه ثانيه ) حفظ مي شوند . اما در همين فاصله كوتاه ما فرصت انتخاب اطلاعات را بررسي انتقال مفاهيم بر حافظه كوتاه مدت داريم . تنها اطلاعاتي كه مورد توجه مان قرار مي گيرند وارد حافظه كوتاه مدت مي شوند ولي بقيه اطلاعات از اين حافظه حذف يا فراموش مي گردند.                                                                     (سيف  1379)

 

حافظه حوادث خاصي ( حافظه رويدادي )         Episodic   memory

    منظور از حافظه رويدادي خاطرات ما از تجارب شخصي      است . نوعي فيلم ذهني از آنچه ديده يا شنيده ايم به سخن ديگر حافظه رويدادي شامل اتفاقاتي است كه در زندگي ما رخ داده و به زمان و مكان خاصي وابسته اند . براي نمونه وقتي به ياد مي آوريم كه در             گذشته چه كساني تازهاي را ملاقات كرديم ياد آفرين روز جمعه اي كه به كوه رفتيم چه منظره هاي تازه اي را ديديم خاطرات رويدادها ويژه را به ياد مي آوريم . بنابر اين تصاوير ذهني در حافظة رويدادي نقش مهمي ايفا مي كنند همچنين سر نخ ها يا نشانه هاي مربوط به زبان و كمان به ما كمك مي كنند تا اطلاعات را از اين بخش حافظه باز يابيم .                            ( سيف  1379)

 

حافظه دراز مدت                                        Long – term   memory

   ( همچنين به آن مخزن دراز مدت و حافظه ثانوي نيز گفته مي شود ) اگر مطلب موجود در حافظه كوتاه مدت به اندازه كافي مرور شوند به صورت بخشي از حافظه دراز مدت ذخيره مي شوند. مطالب در حافظه دراز مدت براي زمانهاي نا محدود باقي مي مانند.                                                            (           واسون  ، 1993)

 

حافظه رويه اي ( حافظه روندي ) يا روش

                                                                      Procedural  memory

   مربوط به چگونگي انجام امور به ويژه فعاليتهاي فيزيكي يا جسماني مانند بازيهاي ورزشي را حافظه روندني مي نامد. اين نوع حافظه ظاهراً  در يك رشته زوج محرك پاسخ ذخيره مي شود. به عنوان نونه اگر ما مدتي طولاني دوچرخه سواري نكرده باشيم به محضر اينكه شروع به اينكار مي كنيم محركها پاسخها را فرا مي خواند . وقتي كه دوچرخه يه سمت چپ خم مي شود . ( يك محرك ) به طور غريزي وزن خود را به سمت راست مي دهيم . تا تعادل مان را حفظ كنيم . (پاسخ ) به همين سبب هر چه يك عمل بيشتر تكرار مي شود . حالت خودكارتر بيشتري به خود مي گيرد . به طور خلاصه حافظه روندي به دانستن چگونه انجام دادن يك عمل گفته مي شود .

                                                                                  (سيف 1379)

 

حافظه كاري     Working memory                                                  اين اصطلاح به طور كلي به نظامي برمي گردد كه هم درگير پردازش شناختي و هم درگير ذخيره موقت اطلاعاتي است كه در جريان اجراي طيف وسيعي  از تكاليف شناختي پردازش مي شود. تكاليف شناختي با هر درجه از پيچيدگي كه باشد (مانند حل مسئله – درك متن ) شامل چند مرحله پردازش مختلف است و حافظة كاري اين امكان را فراهم مي كند كه آخرين شكل انجام تكليف در حافظه ذخيره و همواره در دسترس قرار گيرد . آشكار است كه ميان مفهوم حافظة كاري و حافظة كوتاه مدت همپوشي وجود دارد ولي اين دو مفهوم از چند جهت مهم با يكديگر تفاوت دارند.

حافظة كوتاه مدت مهمولاً همچون يك واحد منفرد تلقي مي شود ، يني فرض بر اين است كه اين حافظه به شكل يك واحد منفرد و يكپارچه عمل مي كند ، بر عكس توسعه يافته ترين نظريه نظام حافظه كاري براين فرض استوار است كه حافظة كوتاه مدت براي اين به كار رفته كه تقريبات بدون استثناء شامل همه داده هاي مربوط به تكاليف شناختي بوده و وظيفه آزمودن تنها موارد يادآوري اطلاعات  باشد ، بر عكس حافظة كاري حداقل در اصول شامل وظايف متعددي است به طوري كه تمركز اوليه آن هرگز بر حافظه نيست . براي مثال در حساب ذهني تمركز به اجراي محاسبات دقيق حساب است . ولي شواهد حقيقي وجود دارد كه حافظة كاري نقش مهمي را در تكليف حساب ذهني بازي مي كند .

   مفهوم حافظة كاري يا چيزي مشابه آن را مي توتن در نظريه هاي مختلف روانشناسي يافت . البته تنها نظريه منظم و متمركز حافظة كاري در آغاز توسط (بدلي و هيچ )ارائه شد و بعد ها (1986)تعديل گرديد.

   او در نظريه اصلي خود از حافظة كاري نظامي ارائه دادند كه شامل سه بخش بود . اول عامل اجرائي مركزي كه به حس خاصي وابسته نيست و بر حسب تعريف تقريباً همان چيزي است كه توجه مي ناميم . دوم حلقه گويشي كه مي تواند تعداد محدودي از اطلاعات واجي يا اطلاعات وابسته به گفتار را نگهداري كند و سوم لوح ثبت ديداري ، فضائي كه مخصوص رمز گذاري فضائي ، ديداري يا هر دو است . اين نظام حافظه كاري سلسله مراتبي است . عامل اجرائي مركزي در راس اين سلسله مراتب و دو نظام خدمتگذار آن يعني مدار گويشي وصفحه يا لوح ثبت ديداري  – فضائي در زير اين سلسله قرار مي گيرد .                                              (آلسينك  1944)

 

+ نوشته شده توسط کوروش در دوشنبه شانزدهم دی 1387 و ساعت 23:23 |

آمار استنباطي در واقع علم تصميم گيري است و به كمك اطلا عات جمع آوري شده بهترين تصميم گيري انتخاب مي شود.                                  ( نظري  ،    1381)

 

انعطاف پذيري                                                                  /Flexibility

                                                                                        Plasticity

      در نماي ، كلي يعني ظرفيت فرد براي نرمش در تغيير نگرشها يا ظرفيت او براي سازگاري سريع در موقعيتهاي جديد. در معناي خاص وضعيتي را گويند كه در ((اسكز وفرني كاتاتونيايي)) مشاهده مي شود و طي آن وقتي حالت دست و پاي بيمار را به وضع معيني قرار دهيم بيمار اين حالت را براي مدتي طولاني و به همان وضع ، حفظ مي كند.                                                                  (ساعتچي    1374)

 

 

 

 

انگيزش              Motivation                                                        

    اصطلاح انگيزش را ميتوان به عنوان عامل نيرو دهنده ، هدايت كننده و نگهدارنده رفتار تعريف كرد . گيج و برلاينز (1984) انگيزش را به موتور و فرمان اتومبيل تشبيه

كرده اند .

   سيفرت (1992) گفته است انگيزش يك تمايل يا گرايش به عمل كردن به طريقي خاص است .انگيزه وانگيزش غالباً به صورت مترادف به كار مي روند، با اين حال ، مي توان انگيزه را دقيق تر از انگيزش دانست.به اين صورت كه انگيزش را عامل كلي مولد رفتار اما انگيزه را علت اختصاصي يك رفتار خاص به حساب آورد.

در تعريف ديگر اصطلاح انگيزش (Motivation) در اصل از ريشه لاتين  Moveve) ( مشتق شده و به معني تحريك است . روانشناسان بر سر تعريف انگيزش به موارد زير توافق دارند .

1- جهت رفتار   Direction   of   behavior) : (  هدف يا هدف هايي كه موجود زنده در تعقيب آن است .

2- شدت رفتار  Intensity  of  behavior) ( : ميزان كوشش يا تلاشي كه براي رسيدن به هدف از موجود زنده سر مي زند .

3- پايداري رفتار  Persistence  of  behavior) ( : مدت زماني كه موجود زنده براي رسيدن به هدف صرف مي كند .

تعريف انگيزش بر حسب فرايند يا فرايند هايي كه به نحوي شروع شده و جهت يافته و سپس ادامه پيداكرده و سر انجام براي رسيدن به زنجيره هدف گرايي رفتار  Persistence  of  behavior)     (  متوقف شده قابل تبيين است .

به طور كلي هر رفتاري كه از انسان و حيوان سر مي زند ، جهت يافته  ( Directed)

يا معطوف به هدف غايتي است و براي رسيدن به هدفي طرح ريزي شده است.

                                                                                 (فرجي ، 1375 )   

 

انگيزه     (Motive)                                                                       

    انگيزه بنا بر تعريف عيني ، حالتي فرضي در موجود زنده است كه براي تبيين انتخابها در رفتار معطوف به هدف آن به كار مي رود . انگيزه بنا بر تعريف ذهني به صورت آرزو يا ميل تجربه مي شود .

انگيزه از نظر بنيادي ، هر آن چيزي است كه موجود زنده را به حركت وا مي دارد و موجب جنبش آن مي شود .

روان شناسان كليه عواملي را كه موجود زنده و از جمله انسان را به فعاليتي وا مي دارد و او را در يك جهت خاصي سوق مي دهد انگيزه مي نامند . انگيزه اولين عنصر تشكيل دهنده رفتار است.                                                 ( برونو ، 1370 )

 

آوا        Phone                                                                           

   هر صوت كلامي شخص كه ويژگي هاي آن بدون ارتباط با نقش آن صوت در هر زبان قابل تصريح است .                                                  ( پور افكاري  1373)

 

آوا شنا سي                                                                     Phonetics) (

   مطالعه توليد اصوات يا تاكيد روي رابطه آنها با زبان كه شامل روابط روان شناختي ، فيزيولوژيك ، بدني داده ها مي باشد .                                 (شعاري نژاد ، 1364)

 

 

                                                  

 

 

 

 « ب »

 

بازتاب ( رفلكس)         Reflex                                                       

   بازتاب عبارت است از رابطه ساده بين يك محرك و يك پاسخ از جمله تنگ شدن مردمك چشم در برابر نور ترشح بزاق دهان بر اثر قرار گرفتن غذا در دهان          نمونه هايي از بازتاب هستند. ويژگي هاي مهم رفتار بازتابي ساده بودن، غير ارادي بودن، نا آگاهانه بودن ، وارثي بودن آنها ست .                                  (سيف ، 1379)

 

باز خواني    Recall                                                                      

   به اين معني است كه مطلب مورد نظر را كاملاً از حافظه فرا خوانيم.

                                                                                                 (سيف ، 1379)

 

بازسازي شناختي          Cognitive   Restructuring                      

   فن مورد استفاده البرت اليس وساير در مانگران شناختي كه در آن مراجع از رابطه بين افكار غير واقعي رفتارهاي غير انطباقي حاصل از آنها آگاه مي شود. به مراجعان كمك مي شود تا راه هاي منطقي تري در بررسي رفتارهايشان پيدا كنند.

                                                                          (سارا سون وسان سون 1378)

 

باز شنا سي                    Recognition                                             

   آگاهي نسبت به اينكه يك شيء يا رويداد چيزي است كه قبلاً ديده شده ، به تجربه در آمده يا ياد گرفته شده است. يكي از روش هاي تجربي براي مطالعه حافظه .

                                                                                     ( ساعتچي ، 1377)

 

 

با زنمايي           Representation                                                 

   باز نمايي براي نظريات رايانه ا ي همچون قلب است . در بسياري از محاسبه ها اطلاعات خاصي با يك درونداد خاص تداعي پيدا مي كنند . براي ايجاد چنين تداعيهايي لازم است اطلاعاتي كه از قبل كسب شده بايد اندوخته و استفاده شود. به عنوان مثال اگر پرسيده شود حيوانات خانگي را نام ببريد . مرغ و خروس يا سگ و گربه در بيشتر جوابها خواهد بود ما كه از بدو تولد اين اطلاعات را نداشته ايم ، آنها  راياد گرفته ايم، اندوخته ايم و سپس به هنگام پرسش بازيابي كرديم .

اينكه اطلاعات به چه شكلي اندوخته گردد ، موجب صراحت و برجستگي اطلاعات مختلف مي شود. به عنوان مثال ، اگر كميتها را بر حسب عدد نويسي عربي (…

و4و3و2و1) به خاطر سپرده باشيم اغلب توانائيهاي خاصي را به ما مي دهد كه اندوختن كميتها بر حسب عدد نويسي رومي                                 نمي دهد . بسته به اينكه بازنمايي چه نوع اطلاعاتي را صريح و بر جسته مي كند به اجراي كم و بيش آسانتر يك محاسبه معين كمك مي شود براي مثال اگر كسي مقادير را با استفاده از اعداد رومي به خاطر سپرده باشد ، عمل ضرب رومي آنها كاملاً متفاوت از وقتي است كه اعداد بر حسب عدد نويسي عربي اندوخته شده باشند.  انواع عملياتي كه براي اجراي يك محاسبه لازم است تا حد زيادي بستگي دارد به چگونگي باز نمايي                درونداد و چگونگي بازنمايي اطلاعاتي كه بيشتر اندوخته شده است . همه نظريات رايانه ا ي تصوير ذهني مشخص كننده دو نسخ چيز هستند . يكي انواع بازنما ئيهايي كه از اطلاعات به كار رفته است ، و ديگري راههايي كه اين بازنما ئيها  پردازش     مي شود تا محاسبات خاصي اجرا گردد . معمولاً نظريه ها محاسبات بسيار گوناگوني را فرض مي كنند كه كار شان تشكيل تصاوير ، تركيب نمودن آنها از راههاي نو و تبديل آنها به طرق مختلف و شامل اينهاست . اغلب اين محاسبات براي اجرا توسط بخشها يا خرده سيستمهاي مختص آنها مطرح مي شوند. هر يك از اين بخشها نوعي درونداد را مي گيرد و برونداد لازم را توليد مي كنند . همه اين محاسبات طوري طراحي و تنظيم شده اند كه با انواع باز نمايي كه براي تصوير ذهني مطرح است جور باشد .                                                                                      ( آسينك ، 1944)

 

بازيا بي        Retrieval                                                                  

    اصطلاح نسبتاً جديدي در روان شناسي است كه به فرايند فراخواني اطلاعات از حافظه اطلاق مي گردد . رديابي اطلاعات در حافظه .

                                                                            (براهني و همكاران ، 1370)

 

بازيا بي آشكار       Eplicit   retrieval                                           

1)     بطور كلي  ، مشخص كننده آنچه مستقيم و صريع است.

2)     مشخص كننده چيزي كه آشكار و مشهود است.

3)   مشخص كننده چيزي كه شخص از آن آگاه است. فرايند هاي شناختي آشكار آنهايي هستند كه شخص هشيارانه به آن واقف است.

                                                                                          (پور افكاري ،1373)

 

بحران                                    Crisis                                            

        از ريشه لاتين به معني نقطه عطف در مسير رخدادها در مورد افرادي به كار مي رود كه به علت بحران دچار ناراحتي يا ناتواني شديد شده اند .اين واژه از واژه هايي است كه اريكسون در تقسيم بندي مراحل رشد خود به كار برده است و عبارتست از تغييرات هيجاني و فاحش ناگهاني كه در طول رشد رخ مي دهد .

مثل بحران نوجواني كه نوجوان براي كسب استقلال ، برقراري روابط و دلبستگي هاي تاز ه ، سست شدن روابط كهنه و… به آن دچار مي شود .

                                                                              ( پور افكاري ،1373)  

بر انگيخته ( برانگيختگي )                                  Activation – Excitation         

    اصطلاهي است كه به حالت تهييج . توجه ، يا گويش به زنگ بودن اشاره مي كند. برانگيختگي از معدود متغير هاي انگيزشي است كه براي آن شاخص هاي قابل مشاهده و قابل اندازه گيري فيز يو لو ژيكي وجود دارد .

                                                                                 (منصور و همكاران  ، 2536)

 

بر نامه ريزي ( برنامه سازي)                                                  Planning

    عمل يا روش تهيه و تنظيم فعاليتهاي كاري در يك فهرست و جدول ساعات عملي عمل يا روش تنظيم و تركيب يك جدول ساعات و برنامه روزانه يا هفتگي از فعاليتها يا مطالعات گوناگون.                                                      (شعاري نژاد ، 1364 )

 

برون داد                                                                               Out put

    فعاليت عضلات و غدد ، رفتاري (پاسخي ) را شكل مي دهند كه از مجموع پردازش ناشي شده است ، در مورد عضلات ، فعاليت حركتي رخ مي دهد ، در مورد غدد، هورمونها يا ترشحات ديگر ايجاد مي شود.                ( مرتضوي ، 1378)

 

برونگرا                                                      Extravert   Extrovert   /

    يونگ معتقد بود كه مردم در يكي از دو دسته قرار مي گيرند : افراد درون گرا و افراد برون گرا .

    يك فرد برون گرا كسي است كه ابداً كم رو نيست و ترجيح مي دهد وقت خود را بيشتر با ديگران بگذراند تا اين كه تنها باشد .افراد برون گرا هنگامي كه با عوامل فشار رواني مواجه ميشوند احتمالاً در صدد يافتن گروهي بر مي آيند تا مسائل را با آنها در ميان بگذارند .                                                          (كارور و شي ير ،1375)

 

بزهكا ري           Delinquency                                                     

   مجموعه تخلفات جزائي كه افراد در يك جامعه مرتكب مي شوند .

بزهكاري نوجوانان مربوط به تخلفات در سنيني است كه توسط قوانين حدود آن تعيين گرديده است .                                             (منصور و همكاران  ،2536)

 

بلوغ Maturity                                                            / Puberty      

   بلوغ آغاز پختگي است . بطور متوسط بلوغ در سنين 13-12 سالگي در دختران و يك سال ديرتر در پسران شروع مي شود .

بلوغ هنگامي آغاز مي شود كه هيپوتالاموس شروع به راه اندازي تشكيل يكي از هورمون هاي آزاد كننده اش ، با نام هورمون آزاد كننده لو تئين ساز مي كند .ميزان اين آزاد سازي حدود يك تشكيل در هر ساعت است مشخص نيست كه چه چيزي هيپو تالاموس را براي اين عمل تحريك مي كند . اما وقتي هيپوتالاموس كارش را شروع كرد تا سراسر دوره باروري ادامه مي يابد . اين هور مون هيپوفيز را تحريك  مي كند تا LH و FSH را ترشح كند و آنها نيز به نوبة خود غدد جنسي را تحريك مي كنند .تا استراديول يا تستوسترون آزاد سازند. استراديون موجب رشد پستانها و گسترش كفلها مي شود . تستو سترون موجب بم شدن صدا، رويش محاسن ، گسترش شانه ها و رويش مو در سينه ، در زير بغل و در ناحيه شرمگاه مي شود . هم پسران و هم دختران در پاسخ به افزايش اين هورمونها بر انگيخته مي شوند.                                    

                                                                                   (كالات  ،  1979)

 

بلوغ پيش رس (زود رس)                                   Pubertas  Praecox

اگر چه بعضي تفاوتها در شروع بلوغ ، طبيعي است اما اگر بلوغ در دختران 8 ساله و

پسران 9 ساله شروع شود بلوغ پيشرس نام دارد . با اين حال ، بچه هايي كه بلوغشان

 

زود شروع شده است ، ناگهاني رشدشان افزايش مي يابد ، رشد آنها زودتر نيز متوقف مي شود و عموماً پس از زمان كوتاهي همانند بزرگسالان مي شوند. بچه 6 يا 7 ساله أي كه به بلوغ مي رسد ،جوشهاي صورتش وصفات ثانويه جنسي اش ظاهر مي شود، اغلب بچه هاي ديگر را اذيت مي كند و اين منجر به نا سازگاري اجتماعي مي شود . اگر بلوغ زود رس سريعاً تشخيص داده مي شود و چنين كودكي با داروهايي كه آزاد سازي LH وFSH را بازداري مي كنند ، درمان شود، بلوغ او تا سن مناسب به تا خير مي افتد.                                                                             (كالات   ،   1989)

 

بهت                                                                                         Stupor

    حالت عدم پاسخ گويي همراه با عدم تحرك و سكوت مرض

Dsm – tv )                                                                     ،(13 75  

 

بهداشت رواني                            Mental hygiene Mental health/

     احساس رضايت و بهبود رواني و تطابق كافي اجتماعي با موازين مورد قبول هر جامعه تعريف كرده است . بهداشت رواني علم وكار حفظ سلامت و كفايت رواني و مطلوب سازي رفتار شخصي و اجتماعي به منظور استفاده مثبت از توانائي ها و استعداد هاي فطري و نيز پيشگيري از اختلالات رواني .

                                                                     (منصور و همكاران    2536)

 

بيماري آلزهايمر                                             Alzheimer s Disease

    آلزايمر نقص شديد حافظه است . اين بيماري در سالمندي شايع است اما گاهي شروعش از ميانسالي است . علايمش با فراموشيهاي خفيف شروع مي شوند و به فقدان جدي حافظه ،گم گشتگي ، افسردگي ، تحريك پذيري ، تو همات ، هذيانها و ناتواني در تمام يك كار و هجوم افكار مختلف منجر مي شود.

    افرادي كه علايم بيماري آلزايمر را در حد متوسط دارند ممكن است . در به ياد آوري اصول كلي موفق باشند . اما نمي توانند به ياد آورند كه دريك لحظه خاص چه اتفاقي افتاده است .براي مثال شناختر (1983)چگونگي بازي گلف با يك بيمار آلزايمر را گزارش كرده است . اين بيمار اگر چه قواعد و مفاهيم بازي را به طرز عجيبي به خاطر مي آورد اما نمي توانست به ياد آورد كه با چند حركت توپ را به حفره رسانده است ، يا نمي توانست بگويد روي توپش چه بر چسبي بوده است.

                                                                               (كالات   ،   1989)

 

بيماري رواني                          Mental disease Mental disorder/

   شخصي كه بتواند با محيط خود (اعضاي خانواده ، همكاران ، همسايگان و بطور كلي اجتماع) خوب سازگار شود، از نظر بهداشت رواني بهنجار خواهد بود. اين شخص با تعادل رواني رضايت بخش پيش خواهد رفت ، تعارضهاي خود را با دنياي بيرون و درون حل خواهد كرد و در مقابل نا كاميهاي اجتناب نا پذير زندگي، مقاومت خواهد داشت . اگر كسي توان انجام دادن اين كارها را نداشته باشد و در نتيجه با محيط خود به شيوه نا مناسب و دور از انتظار بر خورد كند ، از نظر رواني بيمار محسوب خواهد شد، زيرا با اين خطر روبرو خواهد بود كه تعارضهاي حل نشده خود را به صورت نوروز (اختلالهاي خفيف رفتاري ) نشان دهد و به شخص نوروتيك تبديل شود.                                                                        (گنجي   ،  1379)

 

بيماري قلبي كرونر                     Coronary heart disease (c.H.D)

   اختلالي كه در آن يك يا چند وريه قلب بطور جز ئي يا كلي بواسطه رسوب مسدود مي شود . اين امر به قطع موقت يا دايمي رسيدن خون به عضله قلب منجر مي شود.

                                                                          ( سارا سون و سان سون ،  1378)

 


« پ »

 

پاركينسون  ( بيماري پاركينسون)

                                            Parkinsons Disease / Parkinsonism

    بيماري پاركينسون فلج تحركي نيز ناميده مي شود. اين بيماري بوسيله 1) سختي قسمت زيادي از عضلات بدن 2) لرزش غير ارادي نواحي مبتلا حتي هنگاميكه شخصي در حال استراحت است و هميشه با فركانس ثابت 3 تا 6 سيكل در ثانيه 3)ناتواني شديد براي شروع كردن حركات ، موسوم به بيحركتي تشخيص داده       مي شود. بيحركتي كه در بيماري پاركينسون بوجود مي آيد غالباً براي بيمار زجرآورتر از علائم سختي عضلاني و لرزش است زيرا براي انجام حتي ساده ترين حركات در بيماري پاركينسون  شديد شخص بايد حد اكثر درجه تمركز را اعمال كند . كوشش رواني و حتي زجر رواني كه لازم است تا موجب شروع حركت شود غالباً در آخرين حد نيروي اراده شخص قرار دارد . سپس هنگاميكه حركت واقعاً بوجود مي آيد سخت بوده و بجاي آنكه نرم ويكنواخت باشد حالت منقطع و پرشي دارد.                                                                            (گايتون     1991)

 

پاسخ                                                                                   Response

1)     پي آمد رفتاري تحريك كه بصورت يك حركت يا تراوش يك غده ظاهر      مي شود.

2)     گاه هر نوع فعاليت جاندار ، از جمله پاسخهاي دستگاه عصبي مركزي (مانند

 تشكيل يك تصوير ذهني يا صورت تخيلي ) صرف نظر از اينكه خود پاسخ يا محرك به آن قابل شناسايي باشد يا نه.

3)     فرآورده هاي فعاليت جاندار از قبل واژه هاي تايپ شدهدر يك دقيقه.

                                                                           (اتكينسون و  هيلگارد، 1983)

پاسخ در برابر فشار رواني                            Response againststress 

   بر انگيختگي هيجاني ملايم ، آدمي را در جريان اجراي كاري كه به عهده دارد هشيار نگه ميدارد. بررسيهايي كه در مورد محروميت حسي صورت گرفته نشان مي دهند ،كه فقدان تحريك عادي براي مدتي بيش از يك دورة كوتاه ، مي تواند هم بسيار ناراحت كننده باشد و هم اثرات ژرفي بر رفتار بگذارد . بنظر مي رسد براي آنكه دستگاه عصبي درست كار كند بايستي ميزان يعني تحريك به آن وارد شود. اما در عين حال ، قشار رواني شديد يا طولاني در روي اثر هاي آسيب زاي فيزيولوژيايي و روان شناختي است.                                        (اتكينسون و هيلگارد  ، 1983 )

 

پاسخ فيزيولوژيك                                 Psychosomotics  response

    از دو كلمه يوناني psyche (ذهن) و soma (تن) گرفته شده است اعتقاد بر اين است كه بيماريهايي مانند حساسيتها ، سردرد هاي ميگرني ، فشار خون ،ناراحتيهاي قلبي، زخمهاي گوارشي و حتي جوشهاي غرور جواني با فشار هيجاني ارتباط دارد.

                                                                    (اتكسيون و هيلگارد ، 1983)

 

پايدار                                                                                 persistent

    اشاره به رفتارهايي دارد كه نشان دهنده تمايل فرد براي ادامه آن است . فرايندي كه پس از محرك اوليه و ايجاد كننده آن در طي زمان ادامه مي يابد.

                                                                           (ساعتچي  ،  1377)

 

پديده نوك زبان                                 tip of tongue phenomenon  

   بسيار اتفاق افتاده است كه افراد تلاش مي كنند پاسخي را به ياد آوردند كه در آن لحظه قادر به ياد آوري آن نيستند، ولي با اين وجود پاسخ را خيلي نزديك يعني نوك زبان خود مي دانند . به اين پديده ،پديدة نوك زبان گويند . براي مثال فرض كنيد از كسي سؤال شود« در راه زاهدان به چابهار چه شهري است؟»تنها بدين دليل كه فردفوراً پاسخ را به يادنمي آورد الزاماً نمي توان گفت كه او هيچ چيزي درباره پاسخ نمي داند. برخي اوقات كسي كه نمي تواند پاسخ را به ياد آورد ولي مي تواند ويژگيهاي لفظي پاسخ درست را به ياد آورد. براي مثال ، در پاسخ به سؤال بالا فردي كه نمي تواند پاسخ را كه «ايرانشهر » است به يادآورد ممكن است به ياد آورد كه پاسخ با «1»يا حتي «ايران» شروع مي شود، يا آن كه داراي سه بخش است . برخي اوقات فردي كه نمي تواند پاسخ را به ياد آورد در عين حال مي تواند اطلاعاتي را درباره ويژگيهاي معنايي آن پاسخ به ياد آورد . براي مثال ، در پاسخ به سؤال بالا فرد ممكن است نتواند پاسخ را به ياد آورد ولي هنوز ممكن است بتواند به ياد آورد كه سؤال درباره شهري است تقريباً نزديك مرز ، يا اينكه شهري است كه نزديك زابل است يادآوري هر يك از اين دو صفت در غياب ياد آوري خود پاسخ ، «پديده نوك زبان » ناميده شده است . ( اين پديده براي اولين بار توسط براون و مك نيل 1996 بررسي شد)                                                        (خرازي و همكاران ،1379)

 

پرتو نگاري      Roentgenography                                              

    عكسبرداري از ساختمانهاي دروني بدن به وسيله عبور پرتو هاي  x  از خلال بدن و اثر آن بر روي فيلم حساس مخصوص .                               (دورلند  1956)

 

پرخا شگري Aggressivity            / Aggression, Aggressivenes    

   پرخاشگري آن رفتار تهاجمي است كه شخص به قصد صدمه و آسيب رساندن به

افراد يا اشياء از خود نشان ميدهد . پرخاشگري ميتواند بصورت فيزيكي يا كلامي ويا در قالب تخريب اشياء و لوازم وبالاخره زير پا گذاشتن مقررات و قوانين در محيط زندگي با آگاهي قبلي تجلي نما يد .                       ( نوري و مرادي  1371 )

 

پردازش Processing                                                                    

 آزمودن ، مراحل مختلفي را ( براي انجام منظور معيني ) طي كردن ، از مراحل خاصي گذرانيدن ، مراحلي را طي كردن ، به انجام رسانيدن ، تمام كردن ، تحت آزمايش قرار دادن ، مورد رسيدگي قرار دادن ، جرياني را طي كردن ، مورد معاينه قرار دادن و … در روانشناسي شناختي ، هر گونه عمل كه به منظور سازمان دادن ، رمز گذاري و تفسير خبر انجام مي گيرد .                     ( ساعتچي ،1377 )

 

پردازش اطلاعات   Information  Processing                             

   در روان شناختي ، معني اطلاعات يا خبر ، يعني هر گونه داده ، انديشه ، تصوير ذهني ، واقعيت ، دانش و نظاير آن ، كه   جنبه اطلاع رساني دارد . پردازش نيز  ، يعني حركت به طرف يك هدف از طريق گذر از مراحل مختلف عمل يا گذر از همه مراحلي كه در پيدايش يك عمل طي مي شود . بنا براين ، پردازش خبر ، يعني ، سازمان دادن ، تفسير كردن وپاسخ دادن به محركهاي وارده . در مدلهاي مختلف پردازش خبر ، فكر و عمل ، آن دسته از اعمال شناختي و ادراكي مورد نظر است كه شامل عواملي نظير درونداد ، رمز گرداني ، اندوزش ، بازيابي ، رمز خواني و برونداد مي شود .                                                                               (ساعتچي ، 1377)   

پرسشنامه    Questionnaire                                                              بطور كلي ، به هر مجموعه سؤالي كه در رابطه با يك موضوع يا مجموعه اي از موضوعات مرتبط با يكديگر طراحي شده باشد و هدف از تهيه چنين سؤالهايي اين باشد كه از ديگران خواسته مي شود تا به سؤالهاي آن مجموعه پاسخ دهند ، «پرسشنامه » گفته مي شود .                                                (ساعتچي ، 1374)

پياژه  ، ژان       1980-1896 jean                                      و Piaget

   ژان بياژه به هنگام مرگ در سال 1980 مشهور ترين و معتبر ترين روان شناس كودك در جهان بود. در سال 1929 به رياست مؤسسه ژان ژاك روسو در ژنو منصوب شد و سالهاهمان مقام را داشت . هر چند كه در قارة اروپا نفوذ بسياري داشت ولي از اين مقصود تا اواخر دهه 1950 در دنياي انگليسي زبان روان شناسي خبري نبود  شايد تا حدودي به اين دليل كه پياژه  بيشتر بر كشف دنياي دروني كودكان تاكيد    مي كرد و چنين بر خوردي مغاير با رفتار گرايي بود.

   پياژه معتقد بود كه تفكر كودكان از لحاظ كيفي با تفكر بزرگسالان تفاوت بسيار دارد ( رشد شناختي)  همراه با رسش مجموعه تغيرات مهمي در شيوه هاي تفكر ايجاد مي شود . پياژه به اين مجموعه تغيرات دگر ديسي مي گفت   اصطلاحي كه در زيست شناسي براي توصيف تغير اساسي شكل در فرايند تكامل به كار ميرود . مانند تبديل كرم ابريشم به پروانه . به نظر پياژه تبديل شيوة فكر كودكان به شيوه تفكر بزرگسالان همان قدر اساسي است كه تبديل كرم ابريشم به پروانه روشي كه پياژه براي كشف فرايند تفكر كودكان به كار مي برد روش پديدار شناختي بود ( ن ك : روشهاي روان شناسي) روش پديدار شناختي ماهيتاً ذهني است و پژوهشگر بايد آن را تفسير كند . در ضمن از لحاظ پاياني در سطح پاييني است . بايد بدانيم كه امروزه پياژه به عنوان روان شناس كودك شناخته شده است ، ولي در واقع شهرت اومبنايي گسترده تر دارد. او كودكان را ابتدا به دليل علاقه اش به معرفت شناسي يعني بررسي چگونگي كسب دانش توسط انسانها مورد مطالعه قرار داد . از نظر پياژه كشف رشد شناختي كودكان مؤثرترين راه در جهت پيشبرد معرفت شناسي است.

روش پديدار شناختي نكات مثبتي ديده مي شود. اين روش به ويژه تنها روشي است كه مي توان به مدد آن تا عمق جهان دروني كودك را ديد و اين همان كاري است كه پياژه مي خواست انجام دهد.                                           (برونو  1370)

 

پيشگيري                                                                           Prevention

مجموعه اقدامات نظامداري كه به منظور پيشگيري بيماريها به عمل مي آيد .

                                                                    (منصور و همكاران  ، 2536)

 پيشگيري اوليه                    Prime prevention / First prevention

     منظور از پيشگيري اوليه عبارت از جلوگيري از پيدايش بيماري است و عبارت ديگر كاري بكنيم كه كسي بيمار نشود و علاج واقعه قبل از وقوع انجام گيرد.

روش پيشگيري اوليه به منظور كاهش تظاهرات هيجاني، عاطفي در جامعه از طريق مبارزه با عوامل استرس زا و حالاتي كه منجر به عوارض رواني مي شوند مي باشد و به عبارت ديگر هر عاملي كه باعث بهبود وضع زندگي انسان گردد جزئي از روشهاي پيشگيري اوليه است.

   تشخيص افراديكه در معرض خطر بروز بيماري هستند ،مشاوره با آموزگاران براي شاگرداني كه مشگل تحصيلي و … دارند، آموزش مسايل جنسي به نوجوانان و جوانان و … جزء پيشگيري اوليه هستند.                     (ميلاني فر  ،  1374)

 

پيشگيري ثابت                                              3rd (third) prevention

     به كاهش آسيبي معطوف است كه احتمال دارد در نتيجه اختلال يا حادثه مفروضي حاصل شود. اين امر از طريق توان بخشي و اجتماعي كردن مجدد حاصل مي شود. براي مثال ، در يك كودك بيش فعال ، تدابير رفتاري مي تواند به او كمك كند تا در مدرسه دقت و توجه بيشتري به خرج داده و نزد كودكان ديگر قابل پذيرش تر باشد .

مشاوره و گروه درماني بعد از حادثه آسيبي مثل مرگ همسر ممكن است حمايتهاي اجتماعي فراهم سازد كه آسيب پذيري خود را در برابر فشار رواني كاهش دهد.

                                                                          (سارا سون  1378)

 

پيشگيري ثانويه                                            Secondary  prevention

   هدف پيشگيري ثانويه كاهش مدت ،و ميزان ناتوان كنندگي يك ناهنجاري است. در اين نوع پيگيري سعي مي شود كه با روش بيماريابي ، تشخيص زود رس ، اجراي درمان به موقع و پيشگيري مرتب از نظر درماني از بروز عوارض بيماري كاست . پيشگيري ثانوي متضمن موارد زير است:

1-   بيماريابي به منظور تشخيص ، شناخت فوري و پيشرس علايم غير عادي و يا رفتارهاي نا متعادل

2-  درمان فوري، زودرس و كامل جهت رفع علايم سبك بيماري ، پيشگيري از بروز علايم شديد و برگردانيدن هر چه زودتر بيماران رواني به جامعه

3-   پيگيري و درمان نگهدارنده به منظور پيشگيري از بازگشت عوارض بيماري تا حصول بهبودي كامل                                                (ميلاني فر ، 1374)

 

 


« ت »

 

تالاموس                                                                             Thalamus

   تالاموس را گاهي ايستگاه اطلاعات در راه رسيدن به كرتكس و ديگر ساختارها  مي دانند. همچنين مي توان گفت تالاموس وظيفه ا ي بيش از رله كردن انفعالي دارد كه با روشهاي مختلف اطلاعات را پردازش و يكپارچه مي كند.

   تالاموس داراي هسته هاي منفردي است كه هر كدام اكسونهايي را به بعضي قسمتهاي كرتكس فرستاده واكسونهايي را ازبخشهاي ديگر كرتكس دريافت مي كتد.

                                                                                     (كالات  ،  1989)

 

تثبيت                                                                                    Fixation

   در وانكاري ، متوقف ماندن رشد به اين علت كه فرد در رشد رواني جنسي خود نتوانسته از مرحله معيني فراتر رود و يا موضوع وابستگي خود را تغيير دهد . ( براي مثال ، ممكن است شخص در مرحله رواني يا در ارتباط با مادر خود تثبيت شده

 باشد ).                                                           (اتكينسون و هيلگارد  1983)

 

تجربه                                                                               Experience  

1)     هر گونه رويدادي كه از طريق آن ، فرد به زندگي خود ادامه مي دهد

2)    دانشي كه فرد از طريق مشاركت در آن رويداد كسب مي كند

3)  مجموعه دانشهايي كه فرد كسب مي كند. پديده ذهني شخص و آنچه كه در دنياي ذهني شخص مي گذرد.                                 (ساعتچي  ،  1374)

 

 

 

تجربه،  برداشت                                        Impression /Experience

   كسب و تحصيل معرفت ، نظرات يا مهارتهايي از طريق فعاليت فردي، بويژه ادراك حسي، معرفت ، نظرات و مهارتهايي را گويند كه از اين راه كسب مي شوند . تا ثير متقابل ميان فرد و محيط  هر چيزي است كه در مجال احساس و ادراك و شعور فرد قرار مي گيرد و اين مفهوم به مجموع حوادثي گفته مي شود كه شخص مستقيما ” آنها را در مي يابد. تجارب روزانه اي كه شخص براي بهتر ساختن زندگي خود بدست  مي آورد.                                                                       (شعاري نژاد  1364)

 

تحريك پذير excitable                                               و Irritable                       فردي كه هيجان پذيري بيش از حد معمول نشان مي دهد . شخصي كه براي واكنش نشان دادن افراطي نسبت به يك محرك ، آمادگي نشان مي دهد . فردي كه از خود بي حوصلگي و حساسيت بيش از اندازه معمول نشان مي دهد . 

                                                                                  ( ساعتچي  ،  1377)  

 

تحقيقات كاربردي                                                Applied  research

   تحقيقات كاربردي به دنبال يافتن راه حل براي سئولات است كه پاسخ به آنها مي تواند مشكلي را از بشر حل نمايد . بدين ترتيب عمدة اختراعات و ابداعات همه ناشي از نتايج علم كاربردي است . همينطور شيوه ها و روشهاي علمي كه براي اراده كلاس و تربيت دانش آموزان ارائه مي شود و همگي حاصل علم كاربردي است.

                                                             (شريفي و نجفي زند   ،  1376) 

 

 

 

تحقيقات محض                                                          Pure  research

    پژوهشهاي هستند كه در درجه اول تامين كنند ه نيازها و كنجكاوي هاي افراد تحقيق كننده مي باشند . بدين معنا كه انسان ذاتاً جستجو گر و كنجكاو است و مايل است كه از كم و كيف امور بدور از اينكه براي او نافع باشد يا نه اطلاع حاصل كند.

دانشمند علوم بنيادي سعي در كشف روابط ميان پديده ها مي كند و هدف عمد ه اي كه از تلاش علمي خود دارد اين است كه بتواند نتايج كار ، خود به يك تئوري  يا    نظريه اي از وضع موجود پديده ها برسد.                ( شريفي و نجفي زند ، 1376)

 

تداخل                                                                           Interference

علت به ياد نيامدن اطلاعات از حافظه داز مدت تداخل مي باشد . اطلاعات ياد گرفته شده با هم تداخل مي كنند و در هم مخلوط مي شوند و همين امر سبب به ياد نيامدن آنها مي شود . بعضي وقتها اطلاعات تازه و ياد گرفته شده با اطلاعات قبلاً آموخته شده تداخل مي كنند و مانع ياد آوري اطلا عات قبلي مي شوند . به اين نوع تداخل باز داري پس گستر (Retroactive  inhibition) مي گويند . گاه اطلاعات قبلاً آموخته شده سبب مي شوند كه ما نتوانيم اطلاعات تازه يا د گرفته شده را به ياد آوريم . به اين نوع تداخل باز داري پيش گستر

( P r oactive inhibition) مي گويند .                           ( سيف  ،  1379)

 

ترس                                                                                            Fear   

     ادراك آسيب يا خطر ، ترس را ير انگيخته مي سازد . ماهيت آسيب يا خطر ادراك شده مي تواند جسماني يا رواني باشد . بنابر اين تهديد و خطر براي سلامت جسماني يا رواني ما ترس را برمي انگيزد . از اين نظر ، ترس مثل يك نظام انگيزشي دفاعي 

عمل مي كند .                                                  (مارشال ريو  ،  1992

+ نوشته شده توسط کوروش در پنجشنبه پنجم دی 1387 و ساعت 16:7 |

 

 

 

 

 

                      

در  زير  اصطلا حات رايج در روانشناسي را قرار دادم كه اميد وارم به درد تان بخورد و ضمنا ارز گردآوردگان اين كار نهايت تشكر را دارم((احمد نايب‌))

اصطلاح نامه روانشناسي

 

 

گرد آورندگان :

                        رويا عباس نژاد

                        سعيده آقارفيع

كبري بيات

فاطمه بحري

                        رضا باقري

 

 

بسم الله الرحمن الرحيم

 

مقد مه؛

   هدف اصلي و اوليه تدوين واژگان حاضر ارائه توضيحاتي مجمل پيرامون مفاهيم و كليه واژگان روانشناسي مطروحه در كتاب روانشناسي پايه سوم انساني است و هدف فرعي اين مجموعه آماده كردن يكي از ابزارهاي لازم براي بهره گيري مستقيم    دانش آموز مي باشد .

    رشته علوم انساني از كتابها و مجلاتي كه در علوم روانشناسي تاليف شده است .

   اميد است كه مجموعه اصطلاحاتي كه در اين واژگان عرضه شده است بتواند كار مطالعه متون را براي دانش آموز رشته علوم انساني تسهيل كند به نحوي كه آنان    بتوانندسريع تر به اطلاعات نوين علمي دست يابند .

   در اين مجموعه سعي شده است براي توضيح هر كليد واژه با رجوع به منابع معتبر و متعدد موجود در رشته روانشناسي ، مطالبي كه مفيد و مناسب مي باشد استخراج و بيان گردند و دانش آموزان عزيز مي توانند در صورت نياز به اطلاعات بيشتر به منابع مذكور تحت هر كليد واژه مراجعه نمايند .

   اين واژگان با همه وقتي كه در تدوين آن به كار رفته است مسلماً خالي از نقص نيست اميد است اهل نظر بر مولفان منت نهاده ، نا رساييهاي كار و پيشنهادات اصلاحي خود را با آنان در ميان گذارند .

   در پايان از جناب آقاي آهني دبير زبان كه مولفان را در ويرايش اثر ياري       نموده اند ، همچنين از جناب آقاي مير هاشمي كه ضمن مطالعه واژگان ، ياري در گرد آوري كليه واژگان نمودند صميمانه سپاسگذاري مي كنيم .

 

 

« الف »

     

   احسا س                                                                            sensation 

-         از ديدگاه نظري ، ساده ترين تجربه حسي (آگاهي آني ) كه در اثر تحريك يكي از در يافت كنندگان به وجود مي آيد .

-         فرآيند يك دريافت كننده كه به مرحله كسب معني ، نرسيده است .

-     واكنش دستگاه هاي حسي يا حواس نسبت به محركي كه از راه  اعصاب حسي به مغز انتقال مي يابد .                                            (ساعتچي ،   1377)                                    

 

احساسات                                                             feelings sentiments/

    هر چند ارائه يك معني دقيق براي اين اصطلاح مشكل است ، اما مي توان گفت معني آن در كلي ترين حالت تجربه كردن حس كردن ، يا داشتن نوعي فرآيند هشيار مي باشد. معاني خاص تر آن عبارتند از 1) اثر حسي ، يا احساساتي نظير گرما يا درد 2)حالتهاي عاطفي مثل احساس خوب بودن ، احساس افسردگي و . . . 3) يكي از ابعاد هيجان . . . 4) اعتقاد مثل احساس مبهم درباره چيزي كه با هيچ دليل و شاهد واقعي حمايت نمي شود .

   هر چند مطابق علم صرف و نحو اصطلاح (sentiment) از كلمه حس كردن گرفته شده اما به معني وسيعتري به كار مي رود حس كردن يك حالت پيچيده است كه بر پايه احساس يك فرد نسبت به بعضي موقعيتها، اشخاص، عقايد و افكار و نظاير آن ، وجود مي آيد . يك احساس ،كلي تر و پيچيده تر از يك نگرش يا قضاوت است ، يعني يك احساس خاص بيش از يك حالت عاطفي است و در آن معني ضمن عمل نيز وجود دارد براي مثال فردي كه داراي احساسات قوي وطن دوستي است ، احتمال دارد با شدت از وطن خود در مقابل دشمن مهاجم ، دفاع كند.

                                                                                   (ساعتچي   ،   1377)

احساس حقارت                                                   Inferiority  feeling

     نگرش منفي و انتقاد آميز نسبت به خود. در واقع اين اصطلاح براي كاربرد روزمره مردم عامي در اشاره به هر نوع احساس بي كفايي و حقارت است . و آدلر به وجود چنين احساسهايي در كودك اشاره دارد .                                    (شولتز  ،  1987)

 

احساس گناه (بي ارزشي )                                                     sin feelings

   احساس بي ارزشي اغلب با احساس گناه عميق همراه است فرد احساس شكستهاي گذشته و حال خود را بزرگ مي نمايد و به نظر مي رسد كه محيط اطراف را براي شاهد ادعاي خود غور و بررسي مي كند و هر گونه نقص و نارسائي را به خود نسبت مي دهد.                                                                                  (آزاد  ،  1375)

 

اختلال اسكيزو فر نيا يي                                schizophrenia  disorder

     گروهي از اختلالها با ويژگي هاي فقدان تماس با واقعيت ، پريشا نيهاي بارز انديشه و ادراك و رفتار عجيب و غريب.                  (هيلگارد و اتكينسون  ،  1983)

 

اختلال اضطرابي                                                          Anxiety disorder

     يك اختلال اضطرابي كه مشخصه عمده آن تنش وبيمناكي حتمي است . ممكن است با نشانه هاي بدني مانند تپش قلب، احساس خستگي ، اختلال خواب ، سر گيجه نيز همراه باشد .                                                               (هيلگارد و اتكينسون ،  1983)

 

اختلال اضطراب فراگير                     Generalized anxiety diso rder

      اشخاصي كه اين اختلال راتجربه كرده اند معمولاً به رو شني نمي دانند كه چرا مي ترسند . نشانة اصلي اين اختلال اضطراب است و به اين دليل فراگير ناميده           مي شود كه با محرك يا رويداد بخصوص فرا خوانده نمي شود . بلكه در موقعيتهايي گوناگون رخ مي دهد. به نظر مي رسد كه اين گونه اضطراب كمتر وابستة رويدادهاي بروني است و بيشتر در احساسات و تعارضهاي دروني شخص ريشه دارد.

                                                                          (هيلگارد و اتكينسون ، 1983)

 

اختلال خلقي                                            Disorder Temperamental

اختلالهاي خلقي به سه گروه اختلالهاي افسرده وار ( يك قطبي ) ، اختلالهاي دو قطبي و دو اختلال مبتني بر علت شناسي («اختلال خلقي ناشي از يك شرط طبي عمومي » و «اختلال خلقي ناشي از مصرف مواد ») تقسيم شده اند كه هر يك از آنها نيز داراي مجموعه هايي هستند.

 

اختلال خلقي تك قطبي               Polar temperame ntal disorder

اختلال خلقي ويژگي اصلي اختلالهاي عاطفي است ، افرادي كه اختلال خلقي تك قطبي دارند ، آشفتگي هيجاني آنها به يك حالت است و دائماً در حالت افسردگي به سر مي برند .                                                                        ( آزاد ، 1375 )

 

اختلال خلقي دو قطبي                  Bipolar Temperament Disorder

     اختلال دو قطبي ، بر اساس نامي كه براي آن انتخاب شده، هم شامل حمله هاي افسردگي است و هم حمله هاي ما نيايي (شيدائي). به طور معمول ، اختلال دو قطبي در آغاز به صورت حملة مانيايي آشكار مي شود حمله هاي بعدي ،ممكن است كه به شكل الگوهاي گوناگوني رخ بنمايد . امكان دارد كه پس از حمله هاي مانيايي      يك دورة طبيعي باشد ، به دنبال آن يك حمله  افسردگي، سپس يك دورة طبيعي ،وبه همين ترتيب .                                                                  (آزاد  ،  1375 )

                                                                                                

 

اختلال رواني فيزيولوژيكي           Psychophysiological     Disorder

     آسيب شناسي جسمي و صدمه واقعي به بافت كه ناشي از برانگيختگي مستمر هيجاني بدن در دورههاي فشار رواني تحمل شده است.      (سارا سون ، 1378)

 

اختلال شخصيت               Personality  Disorder/                           

Personality Disturbance                                                            

     الگوي پايدار عادت گونه وانعطاف ناپذير رفتار يا منش كه قدرت سازگاري شخص را به شدت محدود ميسازد. در اغلب موارد جامعه اين گونه رفتار ها را           نا سازگار به حساب مي آورد در حالي كه از نظر خود شخص چنين نيست .   

                                                                        ( هيلگارد واتكينسون ،1983)

 

اختلال هراس                                                        Phobic  disorder

       هراسها ، ترسهاي غير منطقي از اشيا و موقعيتهاي خاص هستند . وبر خلاف نگرانيهاي مبهمي كه در اختلالهاي اضطراب فراگير ديده مي شود در اختلالهاي هراس ، ترسها كاملا اختصاصي هستند . وقتي كسي ترس شديدي در برابر محرك يا موقعيتي نشان مي دهد كه ديگران آن را خطرناك نمي دانند ، مي گوييم اين شخص دچار هراس (فوبي) است .                                  ( هيلگارد واتكينسون ،1983)

 

اخلاق                                              Morality                                

       در زبان معمولي مي توان معاني متعددي را براي اصطلاح اخلاق مشخص نمود، مثلاً از لحاظ تاريخي اخلاق به روابط انساني مربوط بوده و كاربرد آن در آسايش و خير و صلاح عامه جستجو مي شده است .

    از ديدگاه تعليم و تربيت و روانشناسي، رشد اخلاقي جرياني است كه شامل تغيير شكل ساختار شناختي بوده و با رشد شناختي فرد همراه با دگر گونيها و غناي محيط فرهنگي او بستگي دارد. در اخلاق مي توان سه قسمت مهم را شناسايي كرد.

الف)شناخت                                ب) احساس                                      ج)رفتار

   شناخت شامل ارزشها و قضاوتها ست . احساس ارتباط مستقيم با تقصير و گناه دارد در حالي كه قسمت سوم يعني رفتارهاي اجتماعي ( نظر مشاركت كردن و. . .) مقاومت در براي اعمال و سوسه  انگيز (نظير خود داري از دروغ و. . . ) را تشكيل   مي دهد.                                                                        (كياني    ،     1370)

 

ادراك                                                                            Perceotion

      فرايندي كه توسط آن اطلاعات حسي سازمان داده مي شود و يكپارچه مي گردند و معناي داده هاي ورودي تفسير مي شو ند و نهايتاً پاسخ حركتي صورت بندي       مي گردد ادراك مي باشد ، اساساً ادراك فرايندي سازمان يافته است و تجارب گذشته در اين فرايند نقش هدايت كننده ا ي دارد. فرايند  ادراك با كشف ، تغير ، باز شناسي و تشخيص اطلاعات ورودي براي تفسير سر و كار دارد . سپس اطلاعات موجود معني   مي شوند. ادراك ، جزء مهمي از رفتار حركتي است زيرا ياد گيري حركتي پيچيده و عملكرد آن نياز به كار كرد ادراك دارد. اجزاء ادراك را در زير مشاهده مي كنيد:

1 – Detection: رديابي، كشف، بازيابي، بازرسي، اكتشاف

2-Discrimination: تميز ، افتراق

 3-Recognition: بازشناسي

4- Identification: شناسايي، همانند سازي

ادراك فرايند سازمان دادن و معنا دادن به درون دادهاي حسي است . از اين رو به عنوان راهنماي رفتار از كاركرد مفيدي بر خوردار است. در حقيقت ، رفتار به نحو گسترده ا ي به برداشت از جهان اطراف وابسته است ، ادراك كمك مي كند تا پاسخهايي كه مي دهيم تعين شود . رفتار حركتي موثر و كار آمد كاملاً وابسته به ادراك است.                                                                        (سيج ، 1378)

                                                                                           

ارزش                                                                                            Value

     يك هدف اجتماعي كه دست يافتن به آن مطلوب است . مجموعه كم و بيش مر بوط ارزشها كه رفتار و سلوك شخص را تنظيم مي كند بدون اينكه خودش بدان آگاه باشد.                                                                   (شعاري نژاد  ،  1364)

                                                                                     

ارزشهاي اجتماعي                                                          Social values

      مقيا سهاي كه از طرف يك جامعه به عنوان ملاك ارزيابي افكار ، هدفها و اعمال افراد يا گروهها پذيرفته شده اند و اساس      ، پاداشها و كيفر ها مي باشد.

                                                                               (شعاري نژاد  ،  1364)

 

اريكسون                                                                           Erikson.E.

 اريك اريكسون روانكاو نظريه پردازي بود كه در عقايد فرويد  در مورد مراحل رشد تجديد نظر اساسي كرد . اريكسون معتقد بود كه فرويد به تغييرات رشدي بيش از حد تاكيد مي كند و به اهميت تجارب كودك در جريان پرورش يافتن و روابط اجتماعي و عوامل فر هنگي موثر در رشد   «خود» كم توجهي مي كند . اريكسون در عين حال معتقد بود كه تغييرات عمده رشدي بعد از دوران كودكي واقع مي شود . به همين دليل مجمموعه اي از هشت مرحله رشد را مطرح كرد . كه تمام دوران زندگي را در بر مي كيرد. 

 

هر مرحله با يك تكليف يا بحران رشدي شخص مي شود كه  مشخص بايد آن را از سر بگذارند تا بتواند مطابق با الگوي رشد سالمي به زندگي ادامه دهد . مساله مهم در مرحله اول ايجاد اعتماد است . اريكسون معتقد بود كه نوزادان در صورتي كه دنياي پيرامونشان با ثبات و قابل پيش بيني باشد غذايشان را خورده با شند ، جاي گرم و راحتي داشته باشند احساس اعتماد مي كنند.

     مرحله دوم : مرحله تضاد بين رشد استقلال رأي با رشد تر ديد و شرم است. در دوران نو پايي كودكان مي كوشند تا استقلالي بيا بند . آنان «نه» مي گويند و مي توانند هر جا كه بخواهند راه بروند وبدوند . اريكسون معتقد بود كه  اين مساله اهميت دارد كه به كودكان در اين دوران استقلال راي بدهيم و با آنان تند و پر خاشگر نباشيم. والديني كه فرزندان خود را به دليل رفتار نادرست دچار شرمزدگي مي كنند ممكن است باعث شوند كه او در مورد مستقل بودن خود دچار احساس ترديد و دودلي شود.

     مرحله سوم : مرحله تضاد بين  احساس ابتكار و گناه است . كودكان در اواسط دوران كودكي نياز دارند تا تضاد بين كارايي و احساس حقارت را حل كنند . آنان وارد مدرسه مي شوند ، تكاليفي را انجام مي دهند و مهارتهاي جديدي كسب مي كنند . موفقيت و احساس كفايت اهميت مي يابد  كودكي كه هيچ توانايي خاصي ندارد،يا به كرات با شكست مواجه مي شود ممكن است شديدا‎‎‏ً احساس حقارت كند.

   عمده ترين تضاد در دوران نوجواني تضاد بين هويت يابي در برابر سر در گمي نقش است . بسياري از عناصر هويت دوران كودكي در نوجوان تثبيت مي شود و در عين حال هويتي شخصي و شغلي كسب مي كند.عدم  توانايي در حل اين تضاد ممكن است منجر به سر در گمي نقش يا هويت شود.

    در اوايل بزرگسالي فرد با تضاد بين صميميت ، در برابر كناره جويي روبه رو است . انسان نياز دارد تا روابط شخصي و طولاني مدتي با ديگران بر قرار كند. كسي كه   نمي تواند چنين روابطي برقرار كند . ممكن است از لحاظ رواني از ديگران كناره جويي كند و فقط روابط اجتماعي سطحي با ديگران بر قرار كند.

تضاد در اواسط دوران بزرگسالي زايندگي در برابرخود فرو رفتگي است . يكي از انواع زايندگي بچه دار شدن است ولي در عين حال توليد كننده و خلاق بودن در كار يا ساير فعاليت ها نيز اهميت دارد . به نظر اريكسون بزرگسال بدون احساس مولد بودن در خود فرو مي رود.

    آخرين تضاد ،كمال خود در برابر نوميدي است ،كساني كه خود آنان به حد كمال رشد كرده احساس معنا و نظم در زندگي مي كنند. زماني ياس در اين مرحله غالب مي شود كه افراد از مرگ بتر سند يا اينكه زندگي گذشته خود را رضا يت بخش ندانند.                                                                                ( يا سايي ،1377)

 

آزمايش                                                                         Experiment

      درروش آزمايش محقق سعي مي كند  با ايجاد تغييري خاص ،  نتايج آن را مورد بررسي و مشاهده قرار دهد .

      معمولاً در اين روش محقق يك يا چند متغير را انتخاب كرده و با تغيير آنها سعي مي كند اثر اين تغييرات را بر ساير متغير ها مطالعه كند. اصطلاحاً به متغيري كه توسط محقق كنترل شده تا تاثير آن بر متغير ها ي ديگرتعيين  شود .متغير مستقل گفته        مي شود. در حاليكه متغير يا متغير هايي كه در اثر دگر گوني متغير مستقل دگر گون مي شوند. اصطلاحاً متغير تابع يا وابسته ناميده مي شوند .

                                                                               (احمدي و فراهاني، 1370)

 

آزمون                                                                                         Test

      آزمون عبارت است از وسيله ا ي كه براي سنجيدن ويژگي رواني خاصي به كار گرفته مي شود.

     آزمونهاي رواني به چند دسته تقسيم مي شوند.1- آزمونهاي شناختي: آزمونهايي هستند كه ويژگيهاي شناختي را مورد سنجش قرار مي دهند2- آزمونهاي هوشي : نمونه ا ي از آزمونهاي شناختي به شمار مي آيند 3- آزمونهاي شخصيتي: آزمونهايي هستند كه ويژگي هاي شخصيتي افراد را مورد سنجش قرار مي دهند .4- آزمونهاي پيشرفت تحصيلي : آزمونهايي هستند كه پيشرفت تحصيلي دانش آموزان را            مي سنجند.                                                            (احمدي و فراهاني  ، 1370)

                                                                        

آزمون هاي استعداد ( آزمون پيشرفت):                  Aptitude   tests/

                                                                                       Achivement  tests

    آزمونهايي هستند كه از روند ياد گيري يا پيشرفت موفقيت يك فرد در انجام يك وظيفه خاص ارزشيابي مي كنند بدون اينكه به زمينه هاي وراثتي آن توجه شود.

                                                                                          (نظري  ، 1381)

 

آزمونهاي آماري                                           Statistical  tests/

     آزمونهاي آماري عبارتند از روشهايي كه به منظور بررسي ميزان اعتبار داده ها در بر آوردهاي آماري مورد استفاده قرار مي گيرند به بيان ديگر آزمونهاي آماري نشان مي دهد كه خطاي اندازه گيري در داده ها آماري چقدر است .                                                 (شريفي و نجفي زند ،1376)

 

آزمون بالا نس وزنه ها                             Weights  Balancing test

   براي تجسم اين وسيله به شرح مختصري از آن مي پردازيم . اهرمي را در نظر بگيريد كه در دو بازوي هم اندازه خود چهار ميخ چوبي دارد كه فواصل ميان آنها نيز با يكديگر برابر است. ضمناً وزنه هايي حلقه اي شكل را مي توان بر روي اين         ميخ هاي چوبي به هر تعداد قرار داد .  آزمايشگر مي تواند در صورت تمايل با كشيدن يك زبانه هر دو بازوي اهرم را آزاد كند .  بدين ترتيب ، پس از رها شدن زبانه هر طرف اهرم كه سنگين تر باشد، بازوي اهرم به همان سمت متمايل خواهد شد .  در اين مسئله تعادل اهرم به دو عامل بستگي دارد.  يكي تعداد وزنه هاي روي هر دو بازو و ديگري فاصله وزنه ها از مركزثقل. وقتي در مورد چگونگي تعادل اهرم ، از كودكان سؤال مي شود، آنها به يكي از چهار قاعده زير استفاده مي كنند :

   قاعده 1 :كودك يا نوجوان تنها به تعداد وزنه ها توجه مي كند و نتيجه مي گيرد بازويي كه تعدادوزنه هاي بيشتري دارد ، به سمت پايين متمايل خواهد شد . بنا بر اين ، اگر تعداد وزنه ها در هر دو بازو يكسان باشد او پيش بيني مي كند كه با آزاد شدن دستگاه اهرم به حالت تعادل مي ايستد .

   قاعده 2: كودك يا نوجوان توجه بيشتري به وزنه ها نشان مي دهد و پيش بيني     مي كند بازويي كه وزن بيشتري دارد ، به سمت پايين متمايل خواهد شد . در صورتي كه تعداد وزنه ها در هر دو بازو برابر باشد كودك به فاصله وزنه ها از مركز ثقل توجه مي كند .

   قاعده 3: كودك يا نوجوان براي بيان پيش بيني خود ، هم به وزن و هم به فاصله توجه مي كند، ولي اگر يك بازو داراي وزنه هاي بيشتري باشد و وزنه هاي بازوي ديگر فاصله زياد تري از مركز ثقل داشته باشد كودك دچار تضاد مي شود و        پيش بيني خود را صرفاً به صورت يك حدس احتمالي بيان مي كند .

   قاعده4: كودك يا نوجوان همزمان به وزن و فاصله توجه مي كند و بدين ترتيب به يك اصل مهم پي برده است ،نيرو گشتاوري هر دو بازو تابعي از حاصل ضرب وزن در فاصله نسبت به مركز ثقل است.                            ( احدي و جمهري ، 1378)

 

آزمون هاي غير كلامي:        Nonverbal test / Nonlanguage test

      آزمون هايي هستند كه از زبان گفتاري يا نوشتاري براي بيان مقصود استفاده      نمي كنند .                                                                                  ( نظري ،  1381)

استدلال                                                                          Reasoning 

       به فرآيند قانونمند داوري درباره تصديقها استدلال گفته مي شود . افراد به هنگام استدلال از اطلاعاتي استفاده مي كنند كه صدقشان براي آنها معلوم يا مفروض است. معمولاً ميان استدلال قياسي  و استقرايي تفكيك قائل مي شوند.(براي اطلاعات بيشتر به استدلال استقرايي و قياسي مراجعه شود).                               ( آيسنك ، 1944 )

 

استدلال استقرايي                                     Imductive  reasoning                برخي اوقات به استدلال استقرايي استدلال «به سمت بالا» گفته مي شود،يا از جزء به كل . براي مثال اگر بدانيم كه زمستان در تورنتو ، كالگاري، ساسكاچوان ،كه        شهر هاي كانادا هستند سرد است مي توانيم بر اين اساس به اين تصميم برسيم كه زمستان در كانادا سرد است .

   وقتي ما از طريق قياس استدلال مي كنيم مي توانيم درباره درستي نتيجه آن مطمئن باشيم. اما وقتي افراد به طريق اسقراء استدلال مي كنند ، درباره احتمال نتيجه به داوري مي نشينند.بيشتر دانسته هاي ما درباره جهان از طريق استدلال استقرايي فرا گرفته شده است .                                                                                 (آيسنك ، 1944)

 

استدلال قيا سي                      Deductive  reasoning/         Syllogistic  reasoning                                                              

      به استدلال قياسي بعضا استدلال ((به سمت پايين)) يا از كل به جزء نيز گفته      مي شود .

 فرآيند  استدلال قياسي با مجموعه اي از عبارتها كه مقدمه ناميده مي شود شروع مي شود و از آن مقدمه براي استنتاج عبارت ديگري استفاده مي شود كه در صورت درستي نتيجه نام دارد.                                                   (  آيسنك  ،   1944)

 

 

  استروژن                                                                             Estrogen

   گناد هاي جنسي ماده يا تخمدانها (Ovaries)در بخش بالاي لگن خاصره در دو طرف ستون فقرات جاي دارند و وظيفه شان ساختن سلولهاي جنسي و هورمون استروژن است.

 استروژن علاوه بر آماده سازي جنسي يك رشته دگر گونيهاي بدني پديد مي آورد ، مانند بزرگ شدن سينه ، پستانها ، باسن و رويش مو در اطراف زهار .

                                                                                          (پارسا   ،  1367)

 

ا سترس                                                                                      Stress                                          استرس يا فشار رواني ، مجموع واكنشهاي جسمي ، عاطفي و ذهني است كه ارگانيزم (موجود زنده) در برابر محركهاي خارجي يا داخلي كه بر هم زننده ثبات و اوضاع فيزيولوژيك بدن هستند نشان مي دهد . البته قدري استرس لازمه زندگي ، تلاش و پيشرفت مي باشد اما استرس بيش از حد و فشار رواني ناراحت كننده عامل مشترك بسياري از بيماريهاست .                                      (هيلگارد واتكينسون   ،    1983)

 

   حالت استرس وقتي اتفاق مي افتد كه انسانها با رويداد هايي مواجه مي شوند كه آنها را براي بهزيستي رواني و مادي خود خطرناك تلقي مي كنند . در چنين شرايطي از ارگانيسم انتظار مي رود با اين وضعيت سازگاري و انطباق داشته باشد . در استرس ، رويدادهايي كه خطر آفرين تلقي مي شوند ، محركهاي استرس زا  نام دارند ، واكنشهاي شخص نسبت به اين رويدادها را استرس مي گويند. بسياري از منابع استرس را عوامل بيروني تشكيل مي دهند ( مانند گرفتاريهاي روزمره، دگر گونيهاي زندگي و …) . ساير منابع استرس را مي توان به عوامل دروني نسبت داد (مثل باورهاي         غير منطقي و رفتارتيپ A) .                                                   (نظري   ،   1381)

 

استوانه ها و مخرو طها                                             Rods  and cones

      استوانه ها و مخروطها گيرنده نوري هستند . اگر چه مخروطها را مي توان به علت دارا بودن يك انتهاي فوقاني (قطعه خارجي) مخروطي شكل تشخيص داد . بطور عموم استوانه ها بار يكتر و بلند تر از مخروطها هستند اما اين موضوع هميشه صدق نمي كند  در قسمتهاي محيطي شبكيه استوانه ها 2 تا 5 ميكرو متر قطر دارند در حاليكه قطر مخروطها 5 تا 8 ميكرو متر است . در قسمت مركزي شبكيه يعني در لكه زرد قطر مخرو طها فقط 5/1 ميكرو متر است .                             (گايتون    ،   1991)

 

آسيب مغزي                                                           / Brain  Damage

                                                                                    Brain  Injury

   اگر به يك مغز سالم بر اثر حادثه يا بيماري آسيب برسد به احتمال زياد عوارض پايداري مانند عقب ماندگي هوشي ، فلج مغزي ، غش يا يك رفتار غير طبيعي به وجود مي آيد. رفتار كودكاني كه گرفتار آسيبهاي مغزي شده اند يكدست نيست ، زيرا نوع كاركرد مغز به محل آسيب و ميزان رشد طبيعي كودك در زمان حادثه بستگي دارد . گاهي آسيبهاي مغزي رفتاري نا آشنا و عجيب و غريب پديد مي آورد. زيرا فرد صدمه ديده ممكن است اشياء را دگر گون ببيند و ادراك كند . در چنين مواردي كودك نخست به جزء توجه مي كند ، سپس به كل آن . چنان كه براي   نمونه ، به جاي كت فكر خود را به روي دكمه آن متمركز مي كند.

                                                                                           (پارسا  ،  1367)

 

اصل رمز گذاري اختصاصي (اصل زمينه)

Encoding  specificity  principle

      اين اصل يك حكم كلي در مورد ارتباط ميان شرايط رمزگذاري و بازيابي لازم براي به ياد آوردن يك فقره يا رويداد است و بيان مي دارد كه اثر بخشي          عمليات   رمز گذاري بستگي دارد به نشانه هاي بازيابي ، و توان نشانه ها بر حسب عمليات رمز گذاري تغيير مي يابد .

      اينكه فردي چقدر خوب رويداد يا واقعيتي را به ياد آورد به دو عامل اساسي بستگي دارد : 1) عمليات رمز گذاري آغازين محفوظات  حاصل 2) محيط بازيابي يا نشانه هاي باز يابي آتي .اصل رمز گذاري اختصاصي حكم نظري كلي ا ي است در مورد ارتباط ميان اين دو عامل تعيين كننده در به خاطر آوردن . اين اصل مبتني بر آن است كه عمليات رمز گذاري خاص اعمال شده روي آنچه كه ادراك مي شود ، تعيين مي كند چه چيزي در حافظه ذخيره مي شود ، آنچه كه در حافظه ذخيره        مي شود تعيين مي كند چه نشانه هاي بازيابي ا ي در فراهم آوردن دسترسي به آنچه كه ذخيره شده است مؤثرند.

   دو واقعيت تجربي نمونه را در نظر بگيريد . اول به سادگي مي توان نشان داد كه همبستگي  معنايي نزديكي ميان كلمات شاه و ملكه وجود دارد ولي اينكه شاه به عنوان كلمه نشانه، ياد آوري كلمه مورد نظر پيشتر مطالعه شده «ملكه»را تسهيل مي كند يا نه به طور عمده اي به عمليات رمز گذاري مشخصي بستگي دارد كه در زمان مطالعه «ملكه» اعمال شده است . براي نمونه اگر آزمايش شونده كلمه مقصد «ملكه»را به عنوان عضوي از زوج كلماتي نظير خانم، ملكه ببيند و ملكه را در ارتباط با خانم     رمز گذاري كند آنگاه ارائه كلمه شاه در زمان با زيابي ، ياد آوري كلمه «ملكه» را در قياس با حالتي كه هيچ نشانه مشخصي وجود ندارد تسهيل نمي كند . دوم وقتي شخص جمله اي مانند «آن مرد پيا نورا كوك كرده» را شنيده باشد . آنگاه نشانه            «چيزي سنگين »  فايده اي ندارد . از سوي ديگر وقتي كه «آن مرد پيانورا بلند كرد»جمله اي است كه در ابتدا شنيده شده آنگاه «چيزي سنگين» نشانه عالي است حالي كه «صداي خوب» چنين نيست.                                  (آيسنك ،  1944)

 

 

اضطراب                                                                                 Anxiety

     مهمترين عاملي كه بر اساس نظريه تحليل رواني علت تمام بيماريهاي رواني محسوب مي شود ، اضطراب است. فرويد  اضطراب را (درد رواني) ناميده است. يعني به همان صورت كه اگر بدن دچار زخم ، التهاب و بيماري گردد، اولين نشانه آن به صورت تب ظاهر مي شود . اگر فرد از نظر رواني دچار مساله و مشكل شوداولين نشانه آن به صورت اضطراب جلوه گر مي شود . اضطراب هم علت محسوب مي شود هم معمول يعني علت بسياري از نارا حتيهاي رواني اضطراب است. همچنين هر گاه شخصي با يك مساله و مشكل رواني مواجه گردد كه موجب به هم خوردن تعادل رواني گردد ، احساس اضطراب مي كند فرويد.

    اضطراب را به سه نوع تقسيم كرده است الف) اضطراب واقعي هنگامي تجربه مي شود كه شخص با خطرات يا تهديد هاي بيروني مواجه باشد . ب) اضطراب نورتيك ، زماني بروز مي كندكه تكانه هاي نهاد موجب تهديد فرد در برابر قطع كنترل من و ظهور رفتارهايي كه منجر به تنبيه مي خواهند گرديد شوند ج) اضطراب اخلاقي ، وقتي ظاهر مي شود كه فرد عملي بر خلاف وجدان اخلاقي يا ارزشهاي اخلاقي خويش انجام داده يا وقتي در نظر دارد انجام بدهد به اين دليل احساس گناه مي كند . منبع اضطراب هر چه باشد تجربه اي بسيار خطر ناك است و فرد براي آنكه آن را تجربه نكند تقريباً به هر عملي متوسل مي شود.

    حالتي بر خلاف ترس كه معمولاً پاسخي است به يك تهديد معلوم و شناخته     شده،احساسي است نا مشخص از تشويش و ناراحتي در پاسخ به خطر نا شناخته. اضطراب  رواني دروني است و شخص را نسبت به تهديد هاي نا معلوم و مبهم گوش به زنگ و آگاه مي سازد و او را وا مي دارد تا بر عليه آن عملي دفاعي انجام دهد . مكانيزمهاي دفاعي ، تدبير هاي نا خود آگاه «من » هستند كه فرد براي مقابله با اضطراب و حفظ خويش از خطرات آن را به كار مي گيرد.       ( آزاد    ،    1375)

 

اعتبار                                                                                 Reliability

     منظور از اعتبار ، ثبات نمرات پاسخ دهندگان به آزمون در سنجش هاي مكرر بر روي افراد واحد و همساني دروني ماده سوالات آزمون است . چنانچه آزمون را چند باربا فاصله زماني نه چندان زياد ، مثلاً چند روز يا چند هفته ، بر روي يك فرد اجرا كنيم و هر بار با نمرات متفاوت از دفعه قبل رو به رو شويم در اين صورت خواهيم گفت كه آزمون از اعتبار كافي برخوردار نيست زيرا نمي توان به نتيجه اجراي آن اعتماد كرد .                                                       (شريفي و نجفي زند  ،  1376)

                                                        

اعتياد                                                                              Narcotism/

                                                                                         Addiction

      اعتياد عبارت از حالتي است كه شخص هم از نظر جسماني و هم از نظر رواني به ماده ا ي وابستگي پيدا مي كند. احتياج شديد و اجباري به ادامه مصرف همه روزه آن داشته ، قادر نيست به ميل و اراده خود آن را ترك كند و تحمل او در مقابل مصرف تدريجي دارو بيشتر مي شود. وابستگي به دو صورت رواني و جسماني پيش آمد مي كند.

در وابستگي جسماني ماده     به علت نفوذ در داخل سلولهاي بدن و اثر شيميايي آن باعث وابستگي سلولهاي بدن شده و قطع دارو به منزله اين است كه يكي از مواد حياتي سلول را به آن نرسانيم و به همين جهت در مواردي كه دارويي وابستگي جسماني ايجاد مي كند ترك ناگهاني موادبدون جانشين كردن ماده ديگري بجاي آن موجب اختلا لاتي مي شود كه براي بيمار فوق العاده ناراحت كننده است. وابستگي رواني عبارت است از حالتي كه شخص از نظر عاطفي به دارو يا ماده ا ي وابستگي پيدا مي كند و با وجودي كه نتايج سوءآن را مي داند معهذ ا احتياج دارد كه مصرف آن را ادامه دهد و اين وابستگي با عث مي شود كه شخص معتاد در موقع معيني كه بايد دارو يا ماده مخدر به او برسد به هر نحو كه شده و حتي با وجود خطرات سوء مصرف مواد مخدر بي اختبار به سوي آن كشيده مي شود و براي رسيدن به دارو حاضر به هر اقدامي مي گردد . پيدايش تحمل يعني تمايل شخص به ازدياد مقدار مصرفي دارو ، به اين معني كه مدتي پس از مصرف ماده مخدر شخص        نمي تواند مانند ايام شروع از آن لذت ببرد و به همين علت است كه مقدار مصرف داروي معتادين در ابتدا كم است ولي پس از مدتي به تدريج مجبورند كه آنرا زياد كنند و بالاخره به حدي مي رسد كه براي حصول     مربوط بايد از مواد مخدر قويتري استفاده كنندو اين مساله علت اعتياد به چندين مواد را در معتادين توجيه     مي كند .                                                                 ( ميلاني فر ، 1374 )

 

افلا طون                                                                                    Plato

      افلاطون بنيانگذار اصلي و پدر فلسفه غرب بود و يكي از بزرگترين فيلسوفان يوناني باستان است . او آكادمي فلسفه را در نزديكي آتن تاسيس كرد ، نوشته ا ي بسيار از خود به جا گذاشت از جمله جمهور ورساله مهماني . افلاطون به جاودانگي روح اعتقاد داشت . در فيدون مي نويسد «من بسيار اميدوارم كه مرگ پايان همه چيز نباشد »اگر روح فنا ناپذير باشد در اين صورت جزئي از جهان مادي محسوب        نمي شود . اگر جزئي از دنياي مادي نباشد ، پس از اصول طبيعي علت و معمولي تبعيت مي كند . اين موضوع مستقيماً به آزادي اراده منتهي مي شود ، افلاطون در تعاليمش بين ظاهر و حقيقت تمايزي بارز قائل بود ، او در اين مورد مثال زنداني در غار را مي آورد . زنداني سايه هايي را بر روي ديوار مي بيند كه از بيرون غار به درون افكنده مي شود و فكر مي كند اين ها واقعي اند . به همين تر تيب روح موقتاً در بدن (يعني غار) محبوس مي شود و به اشتباه آنچه را در زندگي روزانه مي بيند و مي شنود واقعيت مي پندارد ولي واقعيت بر روح آشكار نمي شود مگر زماني كه پس از مرگ از زندان تن رها شود .                                                       (برونو  ،   1370)

 

اكسون                                                                                   Axon(e)

   تار منفردي كه ضخيم تر و بلند تر از دندريت است . اكسون شبيه محوري است كه يك قطب را به نرون متصل مي كند . نرونهاي رشد يافته يك اكسون دارندو يا اصلاً اكسوني ندارند. بعضي نرونها در ابتدا بيش از يك اكسون دارند اما پس از رشد اكسون خارجي را از دست مي دهند . بسياري از اكسونها از بر جستگي جسم      ياخته ا ي كه به قطب (Hillock) اكسون موسوم است ، پديدار مي شوند . هر اكسون قطر ثابتي كمتر از طولش دارد . به طور كلي اكسونها ، يك تكانه را از جسم ياخته ا ي به طرف ياخته هاي ديگر انتقال ميدهند . اكسون نورون حركتي توسط يك ماده پوششي به نام غلاف ميلين (Myelins heath) پوشيده شده . هر شاخه اكسون نوك بر جسته ا ي دارد كه انتهاي پيش سينا پسي (Pre synaptic ending) يا پايانه پيازي را تشكيل مي دهد.                                         (كالات  ،     1989)

 

الكز و شوك درماني                                    Electroshock Therapy

    روانپزشكان براي درمان اختلا لات رواني از الكترو شوك استفاده مي كنند در درمان الكترو شوك از طريق كار گذاشتن الكترود هاي ظريفي در نواحي معيني از قسمت هاي عمقي مغزو وارد كردن جريان خفيفي از برق شوك وارد كرده كه از اين طريق با ايجاد فعل و انفعالات شميايي زيستي توانسته اند تا حدودي بعضي از      اختلال ها از جمله اختلالات خلقي را درمان كند.

    الكترو شوك درماني درمورد درصد كوچكي از بيماران اسكيز و فرينك             خصوصاً مبتلا يان به نوع كاتاتونيك به طور مؤثر مورد استفاده قرار مي گيرد .

                                                                                       ( كالات  ،1989 )

 

 

 

آمار                                                                                      Statistics

    آمار رشته ا ي است كه با نمونه گيري از داده هاي يك جامعه آماري و استنباط درباره آن جامعه بر اساس داده هاي نمونه سر و كار دارد. وقتي مي گوييم در مورديك تفاوت مشاهده شده از آزمون آماري استفاده كرده ايم و معلوم شده         مي توان به تفاوت مشاهده اعتماد كرد ، مقصودمان اين است كه تفاوت مزبور از لحاظ آماري معنادار است . به عبارت ديگر آزمون آماري نشا ن مي دهد كه تفاوت مشاهده شده يقيناً ناشي از تا ثير متغير مستقل ( و نه حاصل عوامل تصادفي ) است.

                                                                                      ( نظري   ،   1381 )

 

آمار استنباطي                                                Inferential  Statistics

    بخشي از آمار است كه به كمك آن و بخش زير مجموعه (نمونه) به قضاوت در مورد جامعه ا ي مي پر دازيم كه نمونه از آن انتخاب شده است . در تعريف ديگر

 

 

 

 

+ نوشته شده توسط کوروش در پنجشنبه پنجم دی 1387 و ساعت 15:56 |


Powered By
BLOGFA.COM